Jaki spadek powinien mieć taras i balkon? Jak odprowadzić wodę od budynku?

Dlatego już na etapie wykonywania płyty lub warstwy spadkowej trzeba określić, jaki spadek na tarasie będzie odpowiedni i w którą stronę należy go skierować. Zasadą jest odprowadzanie wody od budynku – w stronę otwartej krawędzi, rynny, odpływu liniowego albo wpustu. Wyjątkiem są specjalnie zaprojektowane systemy odwodnienia, w których powierzchnia może być ukształtowana z kilku płaszczyzn prowadzących wodę do punktowego odpływu.

Jaki spadek powinien mieć taras?

W praktyce budowlanej spadek tarasu wynosi najczęściej około 1,5–2%. Niektórzy producenci kompletnych systemów tarasowych zalecają spadek na poziomie 2–2,5%. Przykładowo w materiałach technicznych ATLAS jako minimalny wskazywany jest spadek 1%, natomiast za optymalny uznawany jest zakres 1,5–2%. Z kolei rozwiązania systemowe Ceresit przewidują w wielu przypadkach około 2–2,5%.

W przypadku typowego tarasu przy domu rozsądną wartością projektową jest więc najczęściej około 2% spadku, o ile dokumentacja konkretnego systemu, projekt budowlany lub zastosowana technologia nie przewiduje inaczej.

Nie warto przy tym dążyć do spadku możliwie najmniejszego tylko dlatego, że łatwiej będzie wykonać próg przy drzwiach tarasowych. W rzeczywistości niewielkie nierówności podłoża, tolerancje wykonawcze czy minimalne odkształcenia mogą sprawić, że teoretyczny spadek 1% miejscami zniknie i powstaną niecki zatrzymujące wodę.

Zbyt duży spadek również nie jest korzystny. Pogarsza komfort użytkowania tarasu, może utrudniać ustawienie mebli, a na dużych powierzchniach prowadzi do znacznej różnicy wysokości między budynkiem a zewnętrzną krawędzią.

Ile procent spadku tarasu oznacza 1, 2 lub 3 cm?

Procentowy zapis spadku można bardzo łatwo przeliczyć na różnicę wysokości. Spadek 1% oznacza obniżenie powierzchni o 1 cm na każdy 1 metr długości.

Analogicznie:

• 1,5% oznacza 1,5 cm różnicy wysokości na metrze,

• 2% oznacza 2 cm na metrze,

• 2,5% oznacza 2,5 cm na metrze.

Jeżeli taras ma głębokość 3 m i wykonujemy spadek tarasu 2%, jego zewnętrzna krawędź powinna znajdować się około 6 cm niżej niż powierzchnia przy budynku.

Obliczenie wygląda następująco:

3 m × 2 cm/m = 6 cm.

Przy tarasie o głębokości 4 m będzie to już 8 cm różnicy wysokości. Właśnie dlatego spadek należy uwzględnić na etapie projektowania wysokości płyty, izolacji, nawierzchni oraz progu drzwi tarasowych. Próba rozwiązania tego problemu dopiero przy układaniu płytek często kończy się błędami.

Jaki spadek powinien mieć balkon?

Spadek balkonu wykonuje się według podobnych zasad jak na tarasie. Najczęściej przyjmuje się około 1,5–2%, a w zależności od rozwiązania systemowego wartość może wynosić około 2–2,5%. Producent systemu balkonowego Ceresit wskazuje przykładowo optymalny spadek 2–2,5%, kształtowany już na poziomie płyty.

Jeżeli balkon ma szerokość 1,2 m, spadek 2% oznacza różnicę wysokości:

1,2 m × 2 cm/m = 2,4 cm.

Woda powinna przemieszczać się od ściany budynku w kierunku zewnętrznej krawędzi balkonu. Tam może swobodnie skapnąć przez prawidłowo wykonaną obróbkę z kapinosem albo zostać przejęta przez rynnę.

Problem zaczyna się wtedy, gdy krawędź balkonu jest podniesiona, obróbka została niewłaściwie zamontowana albo przy balustradzie powstaje lokalna niecka. Teoretycznie prawidłowy spadek całej powierzchni nie gwarantuje jeszcze skutecznego odpływu, jeśli w którymś miejscu znajduje się przeszkoda zatrzymująca wodę.

W którą stronę wykonać spadek tarasu?

Najważniejsza zasada brzmi: woda nie powinna być kierowana w stronę elewacji i drzwi tarasowych.

Najczęściej spadek prowadzi od ściany domu w kierunku ogrodu lub zewnętrznej krawędzi tarasu. Dalej woda może trafić do odwodnienia liniowego, rynny albo na odpowiednio przygotowaną nawierzchnię wokół budynku.

W większych tarasach nie zawsze występuje jedna płaszczyzna spadku. Jeżeli zastosowano wpust tarasowy, powierzchnia może zostać podzielona na kilka pól, których nachylenie prowadzi wodę do konkretnego punktu.

Szczególnie niebezpieczny jest spadek w kierunku elewacji. Woda gromadzi się wtedy przy styku tarasu ze ścianą, czyli w jednym z najbardziej wrażliwych miejsc całej konstrukcji. Jeżeli uszczelnienie jest nieprawidłowe, może dojść do zawilgocenia cokołu, warstw ocieplenia, ściany, a w przypadku tarasu nad pomieszczeniem również stropu.

Ryzyko rośnie zimą, kiedy zalegająca woda wielokrotnie zamarza i rozmarza.

Gdzie należy wykonać warstwę spadkową?

To jeden z najważniejszych elementów prawidłowego wykonania tarasu. Spadku nie powinno się tworzyć wyłącznie za pomocą kleju podczas układania płytek.

Najkorzystniej ukształtować go odpowiednio wcześnie – na płycie konstrukcyjnej lub poprzez wykonanie na niej przeznaczonej do tego warstwy spadkowej. Dzięki temu hydroizolacja również znajduje się na nachylonym podłożu i woda, która przedostanie się poniżej warstwy użytkowej, może przemieszczać się zgodnie ze spadkiem.

Materiały techniczne dotyczące systemów tarasowych wskazują właśnie na wykonywanie warstwy spadkowej bezpośrednio na konstrukcji. Pozwala to także zachować bardziej równomierną grubość kolejnych warstw tarasu.

Dokładny układ zależy oczywiście od konstrukcji. Inaczej będzie zbudowany prosty balkon żelbetowy z płytkami, inaczej taras naziemny, a jeszcze inaczej taras znajdujący się nad ogrzewanym pomieszczeniem.

W przypadku bardziej skomplikowanych tarasów układ wszystkich warstw powinien wynikać z projektu lub kompletnego rozwiązania systemowego producenta.

Hydroizolacja również musi mieć spadek

Częstym błędem jest przekonanie, że wystarczy ułożyć płytki ze spadkiem, a znajdująca się pod nimi konstrukcja może pozostać pozioma.

Trzeba pamiętać, że płytki ceramiczne i fugi nie stanowią podstawowej hydroizolacji tarasu. Pewna ilość wilgoci może przedostawać się poniżej okładziny. Dlatego bardzo ważne jest wykonanie szczelnej hydroizolacji znajdującej się bezpośrednio pod okładziną lub w odpowiednim miejscu przewidzianym przez konkretny system.

Jeżeli hydroizolacja znajduje się na poziomej powierzchni, woda może pozostawać pod płytkami mimo tego, że ich górna powierzchnia wygląda na poprawnie nachyloną.

Szczególnej uwagi wymagają połączenia tarasu ze ścianą, narożniki, dylatacje, okolice drzwi oraz przejścia przez warstwę hydroizolacji. To właśnie w takich miejscach najczęściej dochodzi do przecieków.

W systemach z okładziną ceramiczną stosuje się m.in. elastyczne uszczelnienia podpłytkowe oraz odpowiednie taśmy w narożnikach i przy połączeniach. Nie należy jednak mieszać przypadkowych materiałów – najlepiej wykonać wszystkie warstwy według dokumentacji jednego kompatybilnego systemu.

Co powodują zastoiska wody na tarasie?

Kałuża pozostająca po deszczu może wydawać się przede wszystkim problemem estetycznym, ale w dłuższej perspektywie jest sygnałem, że odpływ wody z tarasu nie działa prawidłowo.

Woda pozostająca na powierzchni może przenikać przez spoiny i mikrouszkodzenia w głąb kolejnych warstw. Jeżeli znajdzie się w pustych przestrzeniach pod płytkami, podczas mrozu zwiększa swoją objętość i powoduje dodatkowe naprężenia.

Konsekwencjami mogą być odspojone lub pękające płytki, uszkodzone fugi, wykwity, zawilgocenie warstw konstrukcyjnych czy stopniowa degradacja krawędzi balkonu. Ceresit zwraca również uwagę, że puste przestrzenie pod płytkami sprzyjają gromadzeniu wody, a następnie uszkodzeniom związanym z mrozem i odklejaniu okładziny.

Zastoiska zwiększają też ryzyko pojawiania się glonów i zabrudzeń. Mokre płytki mogą być bardziej śliskie, a zimą w zagłębieniach łatwo tworzy się lód.

Dlatego po intensywnym deszczu warto obserwować taras. Pojedyncze krople czy cienka warstwa wilgoci nie oznaczają jeszcze problemu, natomiast wyraźne kałuże pozostające przez długi czas zwykle świadczą o nierówności lub niewłaściwie wykonanym spadku.

Jak prawidłowo odprowadzić wodę z tarasu?

Samo nachylenie powierzchni jest dopiero pierwszym etapem. Trzeba jeszcze zaplanować miejsce, do którego woda zostanie skierowana.

Na balkonach często stosuje się zewnętrzną krawędź wyposażoną w odpowiednią obróbkę i kapinos. W większych konstrukcjach możliwe jest zastosowanie rynny.

Przy tarasach spotykane są odwodnienia liniowe oraz wpusty punktowe. W takim przypadku spadek musi być wykonany w kierunku odpływu. Ważne jest również szczelne połączenie elementu odwodnienia z hydroizolacją.

Jeżeli woda jest odprowadzana bezpośrednio z krawędzi tarasu do ogrodu, należy zadbać również o to, co dzieje się z nią dalej. Nie powinna spływać pod fundament ani powodować stałego zawilgocenia cokołu. Otoczenie budynku również musi umożliwiać bezpieczne odprowadzenie deszczówki.

Najczęstsze błędy przy wykonywaniu spadku tarasu i balkonu

Jednym z najczęstszych problemów jest zbyt mały spadek, który istnieje jedynie na projekcie. Jeżeli wykonawca przyjmie 1% nachylenia, a podłoże ma dodatkowo kilka milimetrów nierówności, lokalnie powierzchnia może stać się niemal pozioma.

Drugim błędem jest wykonywanie spadku klejem do płytek. Klej nie powinien zastępować prawidłowej warstwy spadkowej.

Nieprawidłowe jest również wykonanie ze spadkiem jedynie warstwy płytek przy pozostawieniu poziomej powierzchni hydroizolacji. Woda, która przedostanie się pod okładzinę, nie będzie miała wtedy zapewnionego właściwego odpływu.

Kolejny poważny błąd to skierowanie nachylenia w stronę budynku. Szczególnie niekorzystne jest powstanie zagłębienia dokładnie przy drzwiach tarasowych lub cokole.

Trzeba także uważać na miejscowe przeciwspadki przy profilach okapowych, odpływach, słupkach balustrady czy narożnikach. Taras może mieć prawidłowe nachylenie na większości powierzchni, a mimo to właśnie w takich miejscach może zbierać się woda.

Spadek 2% - bezpieczny punkt wyjścia dla większości tarasów

Jeżeli zastanawiamy się, ile procent spadku tarasu przyjąć, w typowej konstrukcji przy domu warto jako punkt wyjścia traktować około 2%. Oznacza to 2 cm obniżenia na każdy metr długości.

Nie jest to jednak wartość, którą należy bezwarunkowo stosować w każdej konstrukcji. Dokumentacja projektowa oraz wytyczne producenta zastosowanego systemu hydroizolacji i wykończenia mają pierwszeństwo. W praktyce spotykany zakres wynosi najczęściej około 1,5–2%, a niektóre systemy przewidują 2–2,5%.

Najważniejsze jest zachowanie właściwego kierunku oraz ciągłości spadku. Woda powinna być prowadzona od elewacji w stronę bezpiecznego miejsca odpływu, a nachylenie należy wykonać już pod warstwą hydroizolacji.

Dobrze zaprojektowany spadek balkonu lub tarasu jest praktycznie niewidoczny podczas codziennego użytkowania, ale jego brak bardzo szybko daje o sobie znać po pierwszych intensywnych opadach i kilku sezonach zimowych. Właśnie dlatego jest to jeden z tych elementów, których poprawne wykonanie kosztuje niewiele na etapie budowy, a może uchronić właściciela przed kosztownym remontem całego tarasu.

Źródło: Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl