Nie każdy projekt przenosi się na CLT bez zmian: największe znaczenie mają duże rozpiętości, szerokie otwory, układ ścian nośnych i dachy o złożonej geometrii. Dlatego projekty powstałe z adaptacji uwzględniają jednocześnie warunki konkretnej działki i sposób wykonania budynku. Projekt trzeba dostosować do nośności gruntu, obciążeń śniegiem i wiatrem, poziomu wód gruntowych oraz przebiegu instalacji. W tej technologii decyzje podjęte na etapie dokumentacji bezpośrednio wpływają na prefabrykację z obróbką CNC (Computer Numerical Control - sterowanie numeryczne maszyn tnących płyty) i montaż elementów na działce.
„Projektowanie domów i budynków traktujemy jako jeden, spójny proces. Łączymy obie dziedziny: architekturę i budownictwo.”
Źródło: CREO LOCUS, projekty CLT
Zakres adaptacji projektu i podział odpowiedzialności
Gotowy projekt domu może wymagać zmian w układzie konstrukcyjnym. Konstruktor analizuje rozpiętości, ściany nośne, rozmieszczenie oraz wielkość otworów, a także sposób podparcia poszczególnych części budynku. W CLT ściany, stropy i dach tworzą powiązany układ, dlatego zmiana jednego elementu może wymagać korekty kolejnych.
Jeżeli pierwotna geometria budynku nie odpowiada rozwiązaniu z płyt CLT, projekt obejmuje zmianę układu części budynku albo sposobu jej podparcia. Znaczenie ma również budowa samych płyt: składają się one z co najmniej 3 warstw drewna (najczęściej 3, 5 lub 7), układanych zwykle naprzemiennie pod kątem 90 stopni. Zakres prac i odpowiedzialność poszczególnych osób przedstawia tabela:
| Obszar dokumentacji | Co wymaga ustalenia | Osoba odpowiedzialna |
| Konstrukcja | Ściany nośne, rozpiętości, otwory i podparcia | Konstruktor |
| Adaptacja do działki | Nośność gruntu, wiatr, śnieg, wody gruntowe i zagospodarowanie działki | Architekt adaptujący oraz konstruktor |
| Instalacje | Przejścia przez płyty, trasy przewodów i miejsca urządzeń | Projektanci branżowi oraz konstruktor |
| Prefabrykacja | Połączenia płyt, otwory i dane do obróbki CNC | Konstruktor (połączenia), architekt adaptujący (komplet dokumentacji) |
Architekt adaptujący odpowiada za zgodność adaptacji z przepisami, jej jakość i kompletność, ale nie staje się autorem pierwotnego projektu. Adaptacja jest opracowaniem cudzego utworu, a korzystanie z niej wymaga zezwolenia twórcy projektu pierwotnego (art. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych), dlatego przed zmianą technologii na CLT trzeba sprawdzić, czy licencja na projekt gotowy obejmuje takie zmiany, albo uzyskać zgodę jego autora. Architekt adaptujący koordynuje również pracę konstruktora, aby rozwiązania architektoniczne odpowiadały wymaganiom konstrukcji CLT.
Projekt 3D porządkuje ustalenia dotyczące konstrukcji, instalacji i prefabrykacji. Przed rozpoczęciem produkcji trzeba zamknąć decyzje o otworach, połączeniach oraz przebiegu instalacji, ponieważ późniejsze korekty mogą wymagać ponownego opracowania części elementów.
Instalacje, akustyka i ochrona przeciwpożarowa
Instalacje należy dopasować do układu płyt CLT przed przekazaniem dokumentacji do produkcji. Projektanci branżowi i konstruktor ustalają przejścia, trasy przewodów oraz miejsca montażu urządzeń. Dzięki temu otwory i prowadzenie instalacji są uwzględnione w projekcie elementów nośnych.
W dokumentacji warto jasno rozdzielić elementy konstrukcyjne od miejsc przeznaczonych na instalacje. Płyty CLT mają określony układ warstw, dlatego otwory, wycięcia i połączenia powinny wynikać z jednego, uzgodnionego projektu.
Układ stropu a komfort akustyczny
Komfort akustyczny stropu tworzy cały układ warstw, a nie wyłącznie panel CLT. Hałas uderzeniowy ograniczają podłogi pływające ze sprężystą warstwą. Wełna mineralna i wylewka mogą stanowić część rozwiązania, które trzeba połączyć z założoną wysokością pomieszczeń oraz obciążeniami konstrukcji.
Wymagania przeciwpożarowe
Dokumentacja powinna określać wymagania ochrony przeciwpożarowej dla przegród, połączeń i przejść instalacyjnych. Drewno jest materiałem palnym, a płyty CLT zgodne z normą EN 16351 mogą być klasyfikowane bez badań w klasie reakcji na ogień D-s2,d0 (s2 - średnie wydzielanie dymu, d0 - brak płonących kropli; dotyczy ścian i sufitów, gdy każda warstwa ma min. 18 mm, gęstość średnia wynosi min. 350 kg/m³, a grubość całkowita min. 54 mm), co wynika z rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/2293. Te wymagania trzeba uwzględnić w detalach, zanim płyty trafią do prefabrykacji.
Koordynacja BIM, koszty i czas przygotowania dokumentacji
Koszt dostosowania dokumentacji zależy przede wszystkim od zakresu zmian konstrukcyjnych, szczegółowości projektu oraz liczby indywidualnych rozwiązań. Budżet obejmuje także uzgodnienia instalacji, akustyki i ochrony przeciwpożarowej wykonane przed prefabrykacją. Cena samych płyt CLT nie pokazuje pełnego kosztu adaptacji.
Koordynacja BIM pozwala uzgodnić na jednym modelu konstrukcję, instalacje i prefabrykację, więc kolizje, na przykład przejścia instalacji przez płyty, wychodzą jeszcze przed produkcją. Czas przygotowania dokumentacji zależy od tych samych czynników co koszt, dlatego harmonogram adaptacji warto ustalić z architektem po analizie projektu.
Ściany, stropy i dach z płyt CLT mogą tworzyć spójny system nośny wykonany z tego samego rodzaju materiału. W dokumentacji trzeba jednak dokładnie opisać połączenia między elementami. Po rozpoczęciu produkcji CNC zmiana otworu, instalacji lub połączenia może oznaczać ponowne opracowanie części prefabrykatów i dodatkowe wydatki.
Źródła
- Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Minister Rozwoju i Technologii, eli.gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 9 maja 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Minister Rozwoju i Technologii, api.sejm.gov.pl
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 27 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Minister Rozwoju i Technologii, api.sejm.gov.pl
Źródło: Materiały informacyjne creolocus.pl
