Woda na oknach od środka - dlaczego szyby parują i jak temu zapobiec?

Samo skraplanie wody na oknach jest zjawiskiem fizycznym i nie oznacza automatycznie wady stolarki. Trzeba jednak ustalić jego przyczynę, ponieważ długotrwale utrzymująca się wilgoć może sprzyjać powstawaniu pleśni na ościeżach, niszczeniu powłok malarskich, zawilgoceniu drewnianych elementów i pogorszeniu warunków panujących w pomieszczeniu.

Co ważne, zupełnie inaczej należy interpretować parujące okna od strony pokoju, zaparowanie szyby od zewnątrz oraz wilgoć znajdującą się pomiędzy taflami pakietu szybowego. Tylko ostatni z tych przypadków zazwyczaj wskazuje na uszkodzenie samej szyby zespolonej.

Dlaczego okna parują? Wszystko zaczyna się od punktu rosy

Powietrze znajdujące się w domu zawiera parę wodną. Jej ilość zwiększa się podczas codziennych czynności: gotowania, kąpieli, korzystania z prysznica, suszenia prania czy nawet oddychania mieszkańców.

Ciepłe powietrze może zawierać więcej pary wodnej niż zimne. Jeżeli wilgotne powietrze zetknie się z odpowiednio chłodną powierzchnią, jego temperatura przy tej powierzchni spada. W pewnym momencie osiąga tak zwany punkt rosy, czyli temperaturę, przy której para wodna zaczyna się skraplać.

Dlatego szyba jest jednym z pierwszych miejsc, na których można zauważyć nadmierną wilgotność. Zimą jej wewnętrzna powierzchnia jest zazwyczaj chłodniejsza niż ściany i większość wyposażenia mieszkania.

Przykład dobrze pokazuje skalę zjawiska. Przy temperaturze pomieszczenia wynoszącej 20°C i wilgotności względnej około 50% punkt rosy przypada w przybliżeniu na 9°C. Jeżeli wilgotność wzrośnie do 60%, punkt rosy znajduje się już w okolicach 12°C, a przy 70% jest to około 14–15°C. Oznacza to, że im bardziej wilgotne powietrze, tym cieplejsza powierzchnia może zacząć pokrywać się wodą.

Dlatego dwa identyczne okna w dwóch różnych mieszkaniach mogą zachowywać się zupełnie inaczej. Przy prawidłowej wilgotności szyba pozostanie sucha, natomiast w pomieszczeniu o dużej wilgotności na tej samej szybie mogą pojawiać się krople.

Woda na oknach od środka - najczęstsza przyczyna to nadmiar wilgoci

Jeżeli skraplanie wody na oknach występuje przede wszystkim rano, szczególnie w sypialni, warto w pierwszej kolejności sprawdzić wilgotność powietrza.

Najprościej kupić niewielki elektroniczny termohigrometr. Urządzenie pokazujące jednocześnie temperaturę i wilgotność kosztuje niewiele, a pozwala szybko ocenić, czy problem rzeczywiście jest związany z mikroklimatem pomieszczenia.

W warunkach domowych często przyjmuje się wilgotność względną około 40–60% jako komfortowy zakres. Z punktu widzenia ograniczenia kondensacji zimą korzystniej jest jednak nie utrzymywać się stale przy górnej granicy tego przedziału. Jeżeli przy temperaturze około 20–22°C higrometr regularnie pokazuje 65, 70 czy nawet 75%, ryzyko roszenia szyb, narożników ścian i innych chłodnych powierzchni wyraźnie wzrasta.

Szczególnie charakterystyczne jest zaparowanie okien w sypialni po nocy. Przez kilka godzin mieszkańcy produkują parę wodną, drzwi i okna pozostają zamknięte, a wentylacja może nie być wystarczająca do jej odprowadzenia. Rano wilgotność jest więc większa niż wieczorem.

Niewystarczająca wentylacja a parujące okna

Jedną z głównych przyczyn mokrych okien od środka jest niewystarczająca wymiana powietrza.

Problem szczególnie często ujawnia się po wymianie starych okien na nowe. Dawna stolarka była znacznie mniej szczelna, dzięki czemu część świeżego powietrza przedostawała się do mieszkania przez nieszczelności. Po zamontowaniu szczelnych okien ten niekontrolowany nawiew zostaje mocno ograniczony.

Nie oznacza to, że nowe okna są złe. Problem polega na tym, że wentylacja grawitacyjna potrzebuje zarówno drogi usuwania powietrza przez kanały wentylacyjne, jak i możliwości dopływu świeżego powietrza do pomieszczeń.

Jeżeli okna są szczelnie zamknięte, a mieszkanie nie posiada odpowiednich nawiewników lub innych elementów doprowadzających powietrze, przepływ może być zbyt mały. W takim przypadku wilgoć produkowana w domu pozostaje wewnątrz.

Samo sprawdzenie, czy kratka wentylacyjna „ciągnie”, nie zawsze daje więc pełną odpowiedź. Trzeba spojrzeć na cały układ: skąd powietrze ma napływać, którędy przepływa przez mieszkanie oraz gdzie jest usuwane.

W budynkach z wentylacją mechaniczną nawiewno-wywiewną sytuacja wygląda inaczej. Jeżeli pojawia się wysoka wilgotność i parujące okna, warto sprawdzić ustawienia instalacji, wydajność nawiewu i wywiewu, filtry oraz ewentualne ograniczenia przepływu.

Brak nawiewu powietrza może zatrzymać wentylację grawitacyjną

W mieszkaniu z wentylacją grawitacyjną częstym błędem jest całkowite zamykanie nawiewników okiennych zimą z obawy przed chłodem.

Efektem może być wprawdzie ograniczenie napływu zimnego powietrza, ale jednocześnie pogarsza się działanie całej wentylacji. Wilgotne powietrze nie jest skutecznie usuwane z łazienki i kuchni, a wilgotność stopniowo rośnie.

Podobny problem może wystąpić po bardzo szczelnym remoncie mieszkania, zamontowaniu nowych drzwi oraz ograniczeniu szczelin umożliwiających przepływ powietrza pomiędzy pomieszczeniami.

Jeżeli woda na oknach pojawiła się właśnie po wymianie stolarki albo generalnym remoncie, warto więc sprawdzić nie tylko same okna, lecz przede wszystkim sposób działania wentylacji.

Suszenie prania bardzo szybko podnosi wilgotność

Jednym z najbardziej niedocenianych źródeł pary wodnej jest suszenie prania w mieszkaniu.

Woda, która znajdowała się wcześniej w mokrych ubraniach, podczas suszenia trafia do powietrza. Jeżeli pomieszczenie jest zamknięte i słabo wentylowane, wilgotność może bardzo szybko wzrosnąć.

Problem jest szczególnie widoczny zimą. Okna są wtedy chłodniejsze, rzadziej je otwieramy, a jednocześnie właśnie wtedy częściej suszymy ubrania wewnątrz domu.

Jeżeli nie ma możliwości korzystania z suszarki bębnowej albo suszenia poza częścią mieszkalną, podczas suszenia należy zadbać o zwiększoną wymianę powietrza. Samo podniesienie temperatury bez usunięcia wilgoci nie rozwiązuje problemu – po ochłodzeniu pomieszczenia para wodna nadal pozostaje w jego wnętrzu.

Gotowanie, prysznic i codzienne użytkowanie domu

Znaczne ilości pary wodnej powstają również w kuchni i łazience.

Gotowanie bez przykrywania garnków, długie gotowanie wody oraz brak skutecznego wyciągu powodują, że wilgoć przedostaje się do pozostałych pomieszczeń. Podobnie wygląda sytuacja po kąpieli lub korzystaniu z prysznica.

Warto podczas gotowania używać okapu odprowadzającego powietrze zgodnie z projektem instalacji albo odpowiednio korzystać z dostępnej wentylacji. Po kąpieli wilgoć powinna zostać możliwie szybko usunięta z łazienki, a nie rozprowadzona po całym mieszkaniu.

Dużą ilość pary wodnej mogą również generować akwaria, liczne rośliny, nawilżacze powietrza oraz mokre prace prowadzone podczas budowy lub remontu.

W nowych domach problem jest szczególnie częsty podczas pierwszego sezonu grzewczego. Tynki, wylewki oraz inne materiały wykonane z użyciem dużej ilości wody muszą wyschnąć. Wilgoć technologiczna może przez dłuższy czas powodować większą wilgotność powietrza niż podczas późniejszej eksploatacji budynku.

Zbyt niska temperatura w pomieszczeniu również sprzyja kondensacji

Nie zawsze przyczyną jest wyłącznie wysoka wilgotność. Drugim elementem równania jest temperatura.

Jeżeli pomieszczenie jest mocno wychłodzone, spada również temperatura szyby. Łatwiej osiąga ona wtedy punkt rosy.

Dlatego sytuacja, w której oszczędzamy energię poprzez utrzymywanie np. bardzo niskiej temperatury w nieużywanej sypialni, może paradoksalnie zwiększyć problem z kondensacją.

Ryzyko rośnie również wtedy, gdy ograniczony jest przepływ ciepłego powietrza przy szybie. Mogą do tego prowadzić bardzo głębokie parapety, ciężkie zasłony, rolety szczelnie zamykające przestrzeń wokół okna albo zabudowanie grzejnika znajdującego się pod oknem.

Nie oznacza to, że każde pomieszczenie musi być mocno ogrzewane. Ważne jest jednak zachowanie rozsądnej temperatury i unikanie długotrwałego wychładzania pomieszczeń przy jednoczesnej wysokiej wilgotności.

Dlaczego najwięcej wody znajduje się na dole szyby?

Kondensacja często zaczyna się przy dolnej krawędzi szyby i dopiero później przesuwa wyżej.

To nie przypadek. Strefa przy ramce dystansowej pakietu szybowego może być chłodniejsza niż centralna część szyby. Właśnie dlatego pierwsze krople często pojawiają się kilka centymetrów nad ramą.

Niewielkie zaparowanie wyłącznie przy dolnej krawędzi szyby podczas dużych mrozów nie musi więc oznaczać uszkodzenia okna. Znaczenie mają temperatura zewnętrzna, temperatura pomieszczenia, wilgotność, parametry pakietu szybowego, rodzaj ramki dystansowej oraz sposób montażu całego okna.

Inaczej należy podejść do sytuacji, w której jeden fragment ramy lub ościeża jest stale wyraźnie zimniejszy od pozostałych i regularnie pojawia się tam woda albo pleśń. Może to wskazywać na lokalny mostek cieplny lub problem z wykonaniem połączenia okna ze ścianą.

Parowanie szyby od wewnątrz, od zewnątrz i między szybami - trzy różne zjawiska

Miejsce występowania wilgoci ma ogromne znaczenie dla diagnozy.

Jeżeli para znajduje się na powierzchni szyby dostępnej od strony pokoju i można ją zetrzeć ręką, mamy do czynienia z kondensacją od strony pomieszczenia. Należy wtedy sprawdzić przede wszystkim wilgotność, temperaturę oraz wentylację.

Jeżeli rano zaparowana jest zewnętrzna powierzchnia szyby, sytuacja może być zupełnie normalna. W nowoczesnych pakietach szybowych bardzo niewiele ciepła przedostaje się z wnętrza budynku do zewnętrznej tafli. Przy odpowiedniej pogodzie jej temperatura może spaść poniżej punktu rosy powietrza zewnętrznego. Na szybie pojawia się wtedy rosa podobna do tej występującej rano na trawie lub samochodach.

Zewnętrzne parowanie występuje często w chłodne, bezwietrzne i wilgotne poranki i zazwyczaj znika po ogrzaniu szyby. Paradoksalnie może być skutkiem dobrej izolacyjności cieplnej pakietu.

Najbardziej niepokojący jest trzeci przypadek – mgła, zacieki albo krople znajdujące się pomiędzy taflami szyby zespolonej.

Jeżeli śladu nie można wytrzeć ani od strony pomieszczenia, ani od zewnątrz, najprawdopodobniej doszło do utraty szczelności pakietu szybowego. Przestrzeń międzyszybowa powinna pozostawać szczelna i sucha. Pojawienie się tam kondensatu jest podstawą do dokładnego sprawdzenia szyby i ewentualnego zgłoszenia jej do serwisu.

Kiedy mokre okna mogą oznaczać wadę lub problem z montażem?

Woda na wewnętrznej powierzchni szyby sama w sobie nie wystarcza, aby stwierdzić wadę okna.

Niepokój powinny jednak wzbudzić sytuacje, w których problem występuje tylko na jednym oknie mimo podobnych warunków w całym domu albo bardzo intensywna kondensacja pojawia się przy prawidłowej temperaturze, normalnej wilgotności i sprawnej wentylacji.

Warto również zwrócić uwagę na:

• wyraźnie zimną strefę wokół ramy lub ościeża,
• pojawiającą się przy oknie pleśń,
• przewiewy i nieszczelności,
• wodę pojawiającą się podczas opadów deszczu,
• wilgoć pomiędzy szybami,
• trwałe zacieki wewnątrz pakietu szybowego.

W takich sytuacjach potrzebne może być sprawdzenie montażu, uszczelnienia połączenia okna ze ścianą, izolacji ościeża albo samego pakietu szybowego.

Nie należy również mylić kondensacji z przeciekiem. Jeżeli woda pojawia się głównie podczas intensywnego deszczu i silnego wiatru, niezależnie od wilgotności wewnętrznej, przyczyną może być nieszczelność stolarki, obróbek lub połączenia okna ze ścianą.

Co zrobić, gdy rano na oknach jest woda?

Najlepiej nie zaczynać od regulacji czy wymiany okien, lecz przeprowadzić prostą diagnostykę.

Najpierw zmierz temperaturę oraz wilgotność w pomieszczeniu. Pomiary warto wykonywać przez kilka dni rano, wieczorem oraz podczas takich czynności jak gotowanie czy suszenie prania.

Następnie sprawdź sposób dopływu świeżego powietrza. Jeżeli budynek korzysta z wentylacji grawitacyjnej, upewnij się, że nawiewniki nie zostały zamknięte, a przepływ powietrza pomiędzy pomieszczeniami nie jest zablokowany.

Sprawdź również kratki wentylacyjne i drożność przewidzianych kanałów. Przy podejrzeniu niesprawnej wentylacji warto zlecić jej kontrolę osobie posiadającej odpowiednie kwalifikacje.

Kolejnym krokiem jest ograniczenie źródeł wilgoci. Podczas gotowania używaj wentylacji lub odpowiednio działającego okapu, po kąpieli intensywnie usuń wilgotne powietrze, a przy suszeniu prania zapewnij zwiększoną wymianę powietrza.

Pomieszczenia warto wietrzyć krótko, ale intensywnie. Zimą kilkuminutowe szerokie otwarcie okna pozwala szybko wymienić powietrze bez długotrwałego wychładzania ścian i wyposażenia.

Jednocześnie nie należy nadmiernie wychładzać mieszkania. Utrzymywanie stabilnej temperatury ogranicza wychładzanie szyb i innych powierzchni, na których mogłaby kondensować para wodna.

Czy rozszczelnienie okna powoduje parowanie szyby?

To zależy, co rozumiemy przez „rozszczelnienie”.

Jeżeli wilgoć znajduje się pomiędzy taflami zamkniętego pakietu szybowego, jest to rzeczywiście typowy objaw utraty jego szczelności. Takiej pary nie da się usunąć wietrzeniem ani osuszaczem ustawionym w pokoju. Najczęściej konieczna jest wymiana pakietu szybowego, a nie całego okna.

Jeżeli natomiast woda znajduje się na powierzchni szyby od strony pomieszczenia, przyczyną zazwyczaj nie jest rozszczelniony pakiet. W pierwszej kolejności należy sprawdzić parametry powietrza i wentylację.

To rozróżnienie jest bardzo ważne, ponieważ samo stwierdzenie „okno paruje” nie mówi jeszcze niczego o stanie technicznym stolarki.

Jak zapobiec wodzie na oknach?

Najskuteczniejszą metodą jest jednoczesne działanie w kilku obszarach: ograniczenie nadmiaru wilgoci, zapewnienie sprawnej wentylacji, właściwego nawiewu i utrzymanie odpowiedniej temperatury pomieszczeń.

Jeżeli wilgotność jest stale wysoka, samo wycieranie szyb usuwa tylko skutek, a nie przyczynę.

W praktyce warto:

• kontrolować wilgotność za pomocą higrometru,
• zapewnić prawidłowy nawiew i wywiew powietrza,
• regularnie i intensywnie wietrzyć pomieszczenia,
• korzystać z wentylacji podczas gotowania i kąpieli,
• ograniczyć suszenie dużej ilości prania w części mieszkalnej,
• nie wychładzać nadmiernie pomieszczeń,
• zapewnić swobodny przepływ ciepłego powietrza przy oknach.

Jeżeli mimo takich działań wilgotność nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie, trzeba znaleźć jej źródło. Może nim być niesprawna wentylacja, wilgoć technologiczna w nowym budynku, zawilgocone przegrody albo inny problem budowlany.

Parujące okna nie zawsze oznaczają złe okna

Woda na oknach jest przede wszystkim sygnałem, że temperatura powierzchni szyby spadła poniżej punktu rosy otaczającego ją powietrza. To, dlaczego do tego doszło, wymaga już dalszej oceny.

Najczęściej mokre okna od środka wynikają z połączenia wysokiej wilgotności, ograniczonej wymiany powietrza i chłodnej szyby. Szczególnie często problem występuje w sypialniach, podczas suszenia prania, po kąpieli, w czasie gotowania oraz w nowych lub świeżo remontowanych budynkach.

Parowanie szyby od zewnątrz może natomiast być zupełnie naturalnym zjawiskiem występującym przy dobrze izolujących pakietach szybowych.

Dopiero para, mgła lub krople znajdujące się wewnątrz pakietu szybowego, których nie można wytrzeć z żadnej strony, powinny wzbudzić podejrzenie jego rozszczelnienia.

Dlatego zamiast od razu zgłaszać reklamację okna, warto zacząć od termometru i higrometru. Kilka dni obserwacji temperatury, wilgotności i działania wentylacji często wystarczy, aby znaleźć prawdziwą przyczynę problemu.

Źródło: Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl