Łacenie połaci dachowej polega na przybijaniu w pierwszej kolejności tzw. kontrłat drewnianych, a później docelowych łat, na których można układać pokrycie z dachówki. Prace te można prowadzić dopiero po wykonaniu wstępnego krycia dachu folią paroprzepuszczalną.
Jaki przekrój łat pod dachówki ceramiczne?
Wymiary kontrłat nie mają dużego znaczenia konstrukcyjnego i przeważnie stosuje się kontrłaty o przekroju 2,4x4,8cm. Inaczej sprawa wygląda w przypadku łat - bezpośrednio obciążanych dachówką.
Przy doborze przekroju łaty projektant powinien uwzględnić m.in. rodzaj i ciężar pokrycia dachowego, rozstaw krokwi, kąt nachylenia dachu oraz warunki klimatyczne w danym regionie.
Dokładny przekrój łat określony jest w dokumentacji projektowej, często jako 6x4cm. Przy pokryciach o mniejszym ciężarze można stosować łaty 5x4cm. Należy jednak pamiętać, że dach budujemy na wiele lat i jakakolwiek wymiana jego elementów konstrukcyjnych jest bardzo pracochłonna i trudna w wykonaniu. Warto zatem zamontować elementy drewniane możliwie mocne i dobrej jakości, które będą w stanie przenosić duże obciążenia bez nadmiernych ugięć i spękań.
Zbyt mały lub zbyt duży rozstaw łat
Czasami może nam się wydawać, że patrząc na dach pokryty dachówką ceramiczną wyraźnie widać różnice wymiarowe między pojedynczymi dachówkami. W rzeczywistości istnieje bardzo małe ryzyko, że zakupione przez nas dachówki będą istotnie różniły się między sobą. Nowoczesne linie produkcyjne zapewniają bardzo dużą precyzję i praktycznie wszystkie dachówki mieszczą się w granicach odchyleń normowych.
Efekt wrażenia różnicy wymiarowej spowodowany jest najczęściej błędnym obliczeniem lub wykonaniem łacenia. Jeśli łaty ułożymy w zbyt małym rozstawie, to dachówki nadmiernie nachodzą na siebie, przez co stwarzają wrażenie jakby były za długie. Z kolei przy zbyt dużym rozstawie łat, dachówki nie nachodzą na siebie prawidłowo, przez co wydają się za krótkie.
Problem ten jest szczególnie widoczny, jeśli kolejne łaty na dachu montowane są w różnych rozstawach, co bezpośrednio wpływa na estetykę całego pokrycia dachowego.
Jak określić prawidłowy rozstaw łat?
Do problemu rozstawu łat pod dachówki ceramiczne można podejść na dwa sposoby. Pierwszy z nich to odczytanie zalecanego rozstawu z wytycznych producenta dachówki. W większości przypadków zasada ta przyniesie dobre efekty i uzyskamy prawidłowo wykonane pokrycie dachu.
Aby jednak mieć stuprocentową pewność, że rozstaw podany w instrukcji jest prawidłowy, warto samodzielnie przeliczyć odległość między łatami w odniesieniu do zakupionych już dachówek.
W tym celu należy ułożyć dwa rzędy dachówek, po dwanaście sztuk w każdym rzędzie. Dachówki należy układać na równej powierzchni (np. na betonie, desce, płycie itp.). W czasie układania warto wybierać dachówki losowo z różnych palet, gdyż taką samą zasadę powinno się stosować przy ich montażu na dachu (pozwala to uniknąć różnic kolorystycznych połaci).
Dachówki należy ułożyć tak, aby zamki czołowe zazębiały się.
Kolejny krok to zmierzenie 11 dachówek maksymalnie zsuniętych (wymiar „a”) i maksymalnie rozsuniętych (wymiar „b”). Wyniki te dodaje się do siebie i dzieli przez 20:
rozstaw łat = (a+b)/20
Otrzymany wynik to średni rozstaw łat do którego powinniśmy dążyć. Należy jednocześnie pamiętać, aby stosować identyczny rozstaw dla wszystkich łat na powierzchni dachu.
Po co stosuje się kontrłaty?
Kontrłaty nie pełnią funkcji konstrukcyjnej, przenoszącej obciążenia, lecz są niezbędne dla prawidłowego i dokładnego mocowania łat.
Zaletą kontrłat jest odsunięcie pokrycia dachowego od warstwy wstępnego krycia, która narażona mogłaby być na uszkodzenie (również w czasie układania dachówek). Pozwala to zachować dużą szczelność folii dachowych, a tym samym prawidłowo odprowadzać wilgoć i skropliny poza obręb dachu.
Kontrłaty pozwalają również stworzyć między pokryciem dachowym a folią wstępnego krycia pustkę powietrzną, która stanowić będzie szczelinę wentylacyjną. Należy jednak zadbać o prawidłowe wloty i wyloty szczeliny wentylacyjnej, gdyż tylko wtedy będzie ona dobrze pełnić swoją funkcję w dachu.
Praktycznie żadne pokrycie dachowe nie jest idealnie proste, a zastosowanie kontrłat pozwala zniwelować niewielkie nierówności w montażu łat poprzez zastosowanie dodatkowych klinów. Daje to możliwość bardzo dokładnego przygotowania deskowania pod układaną dachówkę ceramiczną.
Prawidłowy montaż łat dachowych
Już na etapie zakupu łat warto sprawdzić u producenta, czy pakowane są one w sposób zapewniający możliwie jak najmniejsze wyboczenia. Zalecamy zakup łat, które spinane są w co najmniej 3-4 miejscach. Deskowanie nie spięte wystarczająco mocno szybko może się odkształcić, przez co stracimy sporo czasu na doprowadzenie łat do prawidłowego profilu.
Kontrłaty muszą łączyć się w kalenicy, gdzie należy zastosować specjalne nakładki łączące lub odpowiednie docięcie na ukos w pionie.
Ustalanie rozmieszczenia łat należy rozpocząć od tzw. łaty odkalenicowej, znajdującej się u góry połaci dachowej. Odległość pierwszej łaty od wierzchołka dachu powinna wynosić ok. 4cm (jest ona uzależniona m.in. od kąta nachylenia dachu).
W czasie montażu łat warto posługiwać się specjalnym urządzeniem, nazywanym przez wielu fachowców „pieskiem”. Pozwala ono bardzo szybko i precyzyjnie kontrolować rozstaw łat, co jest bardzo ważne dla trwałości i estetyki pokrycia dachu.
Łaty przybija się do kontrłat w określonych odległościach, uzależnionych od zagęszczenia kontrłat. Należy bardzo dokładnie pilnować wszystkich miejsc przybicia łat, aby nie dochodziło do ich wybrzuszania się i odkształcenia, co doprowadzi do nierówności przy układaniu dachówek ceramicznych.Wszystkie łaty należy dokładnie spoziomować, stale kontrolując ich ustawienie poziomicą.
Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl
