Oba rodzaje grzejników, stalowe i aluminiowe, z powodzeniem możemy stosować w domach i budynkach biurowych. Technologie te różnią się pod względem budowy i sposobu działania Omawiamy także podstawowe kwestie związane z eksploatacją grzejników.
Budowa grzejnika stalowego i aluminiowego
Standardowe grzejniki stalowe i aluminiowe, co do zasady, składają się z bardzo podobnych elementów bazowych. Podstawowe elementy grzejnika to dwa kanały poziome, kanały pionowe oraz odpowiednio skonstruowane ożebrowanie.
Istotną różnicą między typowymi stalowymi grzejnikami płytowymi a urządzeniami aluminiowymi jest sposób kierowania do pomieszczenia gorącego powietrza. Otóż grzejniki aluminiowe posiadają specjalnie wyprofilowane górne wyloty tak, aby powietrze „wtłaczane” było od razu do pomieszczenia. W przypadku grzejników stalowych ogrzane powietrze musi zostać odpowiednio „odbite”, co najczęściej realizowane jest przez parapety wewnętrzne. Z tego względu przy grzejnikach stalowych zaleca się zawsze wykonywanie parapetów nieco wystających poza obrys ściany, natomiast przy grzejnikach aluminiowych nie musimy trzymać się tej zasady. Daje nam to większe możliwości nowoczesnego urządzania wnętrz.
W obu technologiach (stal i aluminium) czynnikiem grzewczym jest najczęściej woda, która przepływa przez poziome i pionowe kanaliki grzewcze. Podgrzana woda powoduje ogrzanie płyty grzejnika z jednoczesnym „wyrzucaniem” od góry gorącego powietrza.
Grzejniki aluminiowe produkowane są w formie jednego odlewu, wytłaczanego metodą ciśnieniową. W przypadku grzejników stalowych produkcja odbywa się w kilku etapach, obejmujących stopniową obróbkę blachy, aż do wykonania docelowego kształtu grzejnika.
Porównanie pracy grzejników stalowych i aluminiowych
Jeśli porównamy wydajność cieplną pracujących grzejników stalowych i aluminiowych to ich parametry techniczne będą zbliżone. Zaletą grzejników aluminiowych będzie w tym wypadku ich dużo mniejszy ciężar, czasami nawet 3-4 krotnie mniejszy (ciężar grzejnika wraz z wodą).
Grzejniki aluminiowe charakteryzują się bardzo szybką reakcją na zmiany temperatury. W praktyce oznacza to, że w porównaniu z grzejnikami stalowymi, będą się znacznie szybciej nagrzewały, lecz jednocześnie, po zaprzestaniu dalszego grzania, bardzo szybko zostaną schłodzone.
W analogicznej sytuacji grzejniki stalowe nieznacznie dłużej będą się nagrzewać, lecz istotnie wydłuży się czas ich schładzania, co może wpłynąć na całkowite koszty ogrzewania. Dobre jakościowo grzejniki stalowe nie ustępują wiele aluminium pod względem szybkości rozgrzewania się płyty grzewczej.
Grzejniki aluminiowe umożliwiają pracę przy wyższym ciśnieniu roboczym w instalacji, dochodzącym nawet do 16 barów, gdy grzejniki stalowe nie powinny być montowane na instalacjach o ciśnieniu większym niż 12-13 barów.
Maksymalna temperatura w instalacji dla grzejników stalowych wynosi nawet do 110 stopni Celsjusza, natomiast dla grzejników aluminiowych nie powinna przekraczać 90-95 stopni. Obecnie występuje tendencja do projektowania i wykonywania instalacji na ok. 50 stopni, zatem decydując się na rodzaj grzejników nie musimy przywiązywać tak dużej wagi do podawanych maksymalnych temperatur panujących w instalacji.
Podobnie sprawa wygląda z ciśnieniem roboczym, które, jeśli wynosi poniżej 13 barów, nie będzie miało większego wpływu na rodzaj grzejników.
Zaletą grzejników stalowych jest większa swoboda w ich podłączeniu. W wielu typach grzejników stalowych podłączenie możemy wykonać jako dolne prawe lub lewe, co ułatwia ewentualne zmiany ich lokalizacji już po zakupie grzejników. W przypadku grzejników aluminiowych również możliwe jest podłączenie boczne lub dolne lecz musimy od razu zakupić grzejnik z odpowiednim przyłączeniem. W niektórych sytuacjach zaletą grzejników stalowych jest możliwość zakupu grzejnika z podłączeniem dolnym środkowym, czego nie wykonamy przy grzejniku aluminiowym.
Bardzo ważną kwestią jest również rodzaj instalacji. Jeśli mamy do czynienia z instalacją miedzianą, wówczas nie powinniśmy stosować grzejników aluminiowych. Wynika to z faktu, że miedź i aluminium, gdy dojdzie do ich kontaktu, tworzą tzw. ogniwo elektrolityczne, co w konsekwencji doprowadza do utleniania się aluminium (i tym samym rozszczelnienia instalacji) oraz zarastania rur miedzianych nalotem.
Problem odpowietrzania grzejników stalowych
Ze względu na budowę i sposób pracy, grzejniki aluminiowe nie wymagają odpowietrzania. Problem ten dotyczy natomiast grzejników stalowych, które okresowo ulegają zapowietrzeniu.
Z pomocą przychodzą tutaj specjalne systemy odpowietrzające: mechaniczne wkrętne, z pokrętłem lub odpowietrzniki automatyczne.
W praktyce najmniej zawodne są odpowietrzniki mechaniczne, przy czym, ze względu na wygodę użytkowania, zalecane są elementy ze specjalnym pokrętłem. Rozwiązanie z tzw. odpowietrznikami wkrętnymi wymaga użycia specjalnych „kluczy”, które czasami łatwo zgubić (niewielkie rozmiary kluczyka). Problemem będzie wtedy odpowietrzenie w miejscach trudno dostępnych dla zwykłego śrubokręta, np. grzejniki zlokalizowane blisko ściany czy schowane odpowietrzniki ogrzewania podłogowego.
Z kolei wiele dostępnych na rynku odpowietrzników automatycznych jest niestety dość zawodna w swojej pracy, co w praktyce i tak wymusza co jakiś czas ręczne odpowietrzenie instalacji. Jednocześnie ich koszt jest znacznie wyższy od odpowietrzników mechanicznych.
Średni koszt odpowietrzników wkrętnych wynosi 4-6zł, mechanicznych z pokrętłem 7-9zł natomiast automatycznych ok. 17-20zł (ceny za 1 szt.). Dla odpowietrzników mechanicznych warto zakupić specjalny kluczyk, który kosztuje średnio 4-10zł/szt.
Co wybrać - grzejniki stalowe czy aluminiowe?
W sytuacji, gdy mamy w domu instalację miedzianą, zaleca się stosowanie grzejników stalowych. Jeśli zdecydujemy się w tym wypadku na grzejniki aluminiowe, warto stosować specjalny inhibitor, zabezpieczający oba materiały przed korozją. Niektórzy producenci grzejników aluminiowych gwarantują ich odporność na korozję przy instalacjach miedzianych, jednakże w praktyce ochrona ta jest dość krótka.
Ważna jest również kwestia gwarancji. Na grzejniki aluminiowe wielu producentów daje gwarancję na okres 15 lat. Warto jednak dokładnie sprawdzić zapisy gwarancji, gdyż często maksymalny okres trwania gwarancji dotyczy tylko fabrycznie skręconych dziesięciu elementów. W przypadku dodania lub odkręcenia kilku członów gwarancja ulega skróceniu.
Dla grzejników stalowych standardem jest gwarancja 10-letnia. Często widnieje jednak również dodatkowa adnotacja, że gwarancja ta owszem trwa do 10 lat, lecz nie więcej niż 11 lat od daty produkcji. Warto zatem zawsze kontrolować datę faktycznego wyprodukowania grzejnika stalowego.
Koszt obu rodzajów grzejników, przy zakupie co najmniej kilku grzejników dla typowego domu czy mieszkania, może być zbliżony, a czasami grzejniki stalowe mogą być rozwiązaniem nieco droższym. Oczywiście dotyczy to wyłącznie tzw. „typowych” białych grzejników. Aluminium daje nam jednak większe możliwości wyboru kolorystyki i wyglądu grzejników (np. kolorowe gładkie płyty itp.), co umożliwia ciekawą aranżację nowoczesnych wnętrz.
Jeśli nie zależy nam na wyborze nowoczesnych grzejników aluminiowych, z powodzeniem możemy zastosować tradycyjne grzejniki stalowe. Będą one cechowały się podobnym okresem nagrzewania, lecz po zaprzestaniu grzania, znacznie dłużej będą oddawały ciepło do pomieszczenia. Może to wpłynąć na nieco mniejsze koszty ogrzewania, jednakże należy w tym wypadku zainstalować specjalny sterownik, kontrolujący temperaturę w pomieszczeniach. Przy tańszych płytach stalowych oszczędności nie będą zauważalne, gdyż dłuższy czas schładzania połączony będzie z długim czasem nagrzewania grzejnika.
Zaletą grzejników aluminiowych jest ich mniejszy ciężar, co nie jest jednak w praktyce bardzo istotną kwestią. Dla typowego domu zamawiamy najczęściej nie więcej niż kilkanaście grzejników, które i tak często zakupujemy wraz z transportem.
Minusem użytkowym grzejników stalowych jest konieczność ich okresowego odpowietrzania. Problem ten nie występuje przy grzejnikach aluminiowych, które są pod tym względem „samoobsługowe”.
Przed wyborem grzejników skonsultujmy z instalatorem takie parametry jak maksymalna temperatura instalacji oraz ciśnienie robocze. Muszą one odpowiadać maksymalnym wartościom podawanym przez producenta danego grzejnika.
Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl
