Jak odpowietrzyć grzejnik? Instrukcja krok po kroku i najczęstsze błędy

Na szczęście odpowietrzanie grzejnika w typowej instalacji centralnego ogrzewania jest prostą czynnością, którą właściciel domu może zazwyczaj wykonać samodzielnie. Potrzebne są klucz do odpowietrznika, niewielkie naczynie i ścierka. Ważna jest jednak właściwa kolejność czynności – szczególnie wyłączenie pompy obiegowej oraz późniejsze sprawdzenie ciśnienia instalacji.

Wyjaśniamy, jak odpowietrzyć grzejnik krok po kroku, po czym rozpoznać obecność powietrza i kiedy częste zapowietrzanie może oznaczać poważniejszy problem z instalacją.

Po czym poznać zapowietrzony grzejnik?

Powietrze znajdujące się w instalacji centralnego ogrzewania utrudnia swobodną cyrkulację wody. Zamiast całkowicie wypełniać grzejnik, woda zajmuje tylko część jego objętości, a w najwyżej położonych miejscach może powstać poduszka powietrzna.

Najbardziej charakterystycznym objawem jest sytuacja, gdy grzejnik pozostaje zimny u góry, natomiast jego dolna część jest wyraźnie cieplejsza. Mogą pojawić się również odgłosy przelewania, syczenia lub bulgotania.

Według zaleceń producentów systemów grzewczych częściowo zimny grzejnik oraz odgłosy bulgotania należą do typowych sygnałów obecności powietrza w instalacji.

Objawy zapowietrzonego grzejnika to najczęściej:

• zimna lub wyraźnie chłodniejsza górna część grzejnika,
• nierównomierne nagrzewanie powierzchni,
• bulgotanie i odgłosy przelewania wody,
• wolniejsze nagrzewanie pomieszczenia,
• okresowe szumy pojawiające się po uruchomieniu ogrzewania.

Nie każdy nierównomiernie nagrzewający się grzejnik wymaga jednak odpowietrzania. Jeżeli grzejnik jest ciepły u góry, a bardzo zimny na dole, przyczyną może być np. nagromadzony osad, niewystarczający przepływ wody albo problem z regulacją hydrauliczną instalacji.

Dlaczego grzejnik się zapowietrza?

Instalacja centralnego ogrzewania pracuje w zamkniętym obiegu, ale w praktyce niewielkie ilości powietrza mogą znaleźć się w niej z różnych powodów. Często pojawia się ono po napełnianiu instalacji, przeprowadzanych naprawach albo wymianie jej elementów.

Powietrze może być również związane ze spadkiem ciśnienia w instalacji, pracą automatycznych odpowietrzników, nieszczelnościami czy niewłaściwą pracą naczynia przeponowego. Pewna ilość gazów jest ponadto rozpuszczona w wodzie używanej do napełnienia instalacji i z czasem może się z niej wydzielać.

Dlatego pojedyncza konieczność odpowietrzenia grzejników, szczególnie po rozpoczęciu sezonu grzewczego lub wykonaniu prac instalacyjnych, zazwyczaj nie powinna niepokoić. Inaczej wygląda sytuacja, gdy te same grzejniki trzeba odpowietrzać co kilka dni lub tygodni.

Co będzie potrzebne do odpowietrzania grzejnika?

Przed rozpoczęciem pracy warto przygotować odpowiednie akcesoria. W przypadku większości współczesnych grzejników wystarczy niewielki klucz do odpowietrznika grzejnika. Niektóre modele odpowietrzników można obsługiwać także płaskim śrubokrętem.

Przydadzą się również niewielka miseczka, kubek albo inne naczynie na wodę oraz chłonna ścierka lub ręcznik.

Sam odpowietrznik znajduje się zazwyczaj w górnej części grzejnika, najczęściej po przeciwnej stronie niż głowica termostatyczna. W jego obudowie znajduje się niewielki otwór, przez który po poluzowaniu zaworu najpierw wydostaje się powietrze, a następnie woda.

Jak odpowietrzyć grzejnik krok po kroku?

1. Otwórz zawór termostatyczny

Przed odpowietrzaniem ustaw głowicę termostatyczną grzejnika w pozycji maksymalnego otwarcia. Dzięki temu zawór nie będzie ograniczał przepływu.

Jeżeli zamierzasz odpowietrzyć kilka grzejników w domu, najlepiej otworzyć wszystkie zawory termostatyczne.

2. Wyłącz pompę obiegową

W domu jednorodzinnym, w którym masz dostęp do urządzenia grzewczego, przed odpowietrzaniem warto wyłączyć pompę obiegową lub sam układ ogrzewania zgodnie z instrukcją urządzenia.

Pracująca pompa powoduje ciągły ruch wody i może rozprowadzać pęcherzyki powietrza po instalacji zamiast pozwolić im zgromadzić się w najwyższych częściach grzejników.

Viessmann w swojej instrukcji odpowietrzania zaleca wyłączenie pompy obiegowej i odczekanie około 30–60 minut przed rozpoczęciem pracy.

W mieszkaniu w budynku wielorodzinnym dostęp do pompy zwykle nie jest możliwy. W takiej sytuacji odpowietrzenie pojedynczego grzejnika może być nadal wykonane, jednak przy powtarzających się problemach warto zgłosić je administracji budynku.

3. Poczekaj i zabezpiecz miejsce wokół odpowietrznika

Nie rozpoczynaj pracy natychmiast po wyłączeniu ogrzewania. Woda znajdująca się w instalacji może być bardzo gorąca.

Odczekanie pozwala dodatkowo uspokoić przepływ oraz zebrać się pęcherzykom powietrza w górnych częściach instalacji.

Pod odpowietrznikiem umieść ścierkę i przygotowane naczynie. Wypływająca woda może być zabrudzona i pozostawić trudne do usunięcia ślady na ścianie lub podłodze.

4. Powoli otwórz odpowietrznik grzejnika

Załóż kluczyk na odpowietrznik grzejnika i bardzo powoli przekręć go przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

Nie trzeba wykręcać zaworu całkowicie. Zazwyczaj wystarczy niewielki obrót, aby powietrze zaczęło się wydostawać.

Jeżeli grzejnik rzeczywiście jest zapowietrzony, powinno być słyszalne charakterystyczne syczenie. Trzymaj naczynie bezpośrednio przy otworze odpowietrznika, ponieważ wraz z powietrzem mogą pojawić się krople wody.

5. Poczekaj, aż zacznie wypływać woda

Po kilku lub kilkudziesięciu sekundach syczenie powinno stopniowo zanikać. W końcu z odpowietrznika zacznie wypływać woda.

Jeżeli woda płynie już równym strumieniem bez wyraźnych przerw i pęcherzyków powietrza, można zakończyć odpowietrzanie.

Nie ma potrzeby spuszczania większej ilości wody. Celem jest usunięcie powietrza, a nie opróżnianie grzejnika.

6. Zamknij odpowietrznik

Delikatnie dokręć zawór zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Odpowietrznik powinien być szczelny, ale nie należy dokręcać go z nadmierną siłą.

Po zakończeniu wytrzyj grzejnik i sprawdź, czy w okolicy zaworu nie pojawiają się krople wody.

7. Odpowietrz pozostałe grzejniki

Jeżeli problem dotyczy kilku grzejników, warto odpowietrzyć całą instalację, a nie tylko jeden element.

W domach wielokondygnacyjnych szczególną uwagę należy zwrócić na grzejniki znajdujące się najwyżej, ponieważ właśnie tam powietrze ma tendencję do gromadzenia się.

8. Włącz ponownie pompę i ogrzewanie

Po zakończeniu odpowietrzania można ponownie uruchomić pompę obiegową lub urządzenie grzewcze.

Po kilkunastu lub kilkudziesięciu minutach sprawdź, czy grzejniki nagrzewają się równomierniej i czy zniknęło wcześniejsze bulgotanie.

Po odpowietrzeniu koniecznie sprawdź ciśnienie instalacji

To etap, o którym często się zapomina. Podczas odpowietrzania wraz z powietrzem wydostaje się niewielka ilość wody. Jeżeli odpowietrzanych było kilka grzejników, ciśnienie w instalacji CO może się obniżyć.

Po zakończeniu pracy sprawdź więc manometr kotła, pompy ciepła lub instalacji i porównaj wartość z zakresem wymaganym przez producenta urządzenia.

Nie warto przyjmować jednej wartości ciśnienia jako prawidłowej dla każdego domu. Wymagane ciśnienie zależy między innymi od wysokości instalacji i położenia najwyższego punktu względem źródła ciepła. Viessmann również wskazuje, że wymagane ciśnienie należy dobierać do konkretnej instalacji.

Jeżeli ciśnienie spadło poniżej zalecanego zakresu, może być potrzebne uzupełnienie wody w instalacji. Należy robić to zgodnie z instrukcją kotła lub pompy ciepła. Jeżeli nie wiesz, który zawór służy do napełniania albo jakie ciśnienie powinno zostać ustawione, bezpieczniej pozostawić tę czynność instalatorowi.

Nie należy również dolewać wody „na zapas”. Zbyt wysokie ciśnienie może prowadzić do otwarcia zaworu bezpieczeństwa i kolejnych problemów z instalacją.

Najczęstsze błędy podczas odpowietrzania grzejnika

Jednym z najczęstszych błędów jest odpowietrzanie przy pracującej pompie obiegowej. Ruch wody utrudnia zgromadzenie powietrza w odpowietrzanym miejscu.

Drugim błędem jest całkowite wykręcanie odpowietrznika. Nie jest to potrzebne i może spowodować gwałtowny wypływ wody.

Należy również uważać na gorącą wodę. Otwieranie odpowietrznika bezpośrednio podczas intensywnej pracy ogrzewania zwiększa ryzyko poparzenia.

Często pomijana jest także kontrola ciśnienia po zakończeniu pracy. Producent systemów grzewczych Viessmann wskazuje ją jako jeden z końcowych etapów prawidłowego odpowietrzania instalacji.

Błędem jest również zakładanie, że każdy zimny grzejnik jest zapowietrzony. Jeżeli po odpowietrzeniu nadal nie grzeje, przyczyną może być zablokowany zawór termostatyczny, niewłaściwa regulacja przepływu, zabrudzenie instalacji, problem z pompą albo nieprawidłowe zrównoważenie hydrauliczne.

Dlaczego grzejnik ciągle się zapowietrza?

Jednorazowe odpowietrzanie grzejnika nie musi świadczyć o usterce. Jeżeli jednak problem regularnie wraca, samo wypuszczanie powietrza usuwa jedynie skutek, a nie jego przyczynę.

Szczególnie niepokojące jest połączenie częstego zapowietrzania ze spadkiem ciśnienia instalacji. Może ono wskazywać między innymi na niewielką nieszczelność, problem z naczyniem przeponowym albo nieprawidłową pracę innych elementów systemu.

Vaillant zwraca uwagę, że nieprawidłowa praca naczynia wzbiorczego może powodować znaczne zmiany ciśnienia, a po schłodzeniu instalacji prowadzić do zasysania powietrza.

Jeżeli zatem co kilka tygodni ponownie słyszysz, że grzejnik bulgocze, a po odpowietrzeniu ciśnienie systematycznie spada, warto zlecić instalatorowi sprawdzenie szczelności instalacji, naczynia przeponowego, zaworów oraz automatycznych odpowietrzników.

Grzejnik nadal nie grzeje po odpowietrzeniu - co zrobić?

Jeżeli po prawidłowym odpowietrzeniu grzejnik nadal pozostaje zimny, nie warto wielokrotnie otwierać odpowietrznika.

Najpierw należy sprawdzić, czy zawór termostatyczny jest otwarty i czy jego trzpień nie został zablokowany po dłuższym okresie bez ogrzewania. Kolejną możliwą przyczyną jest niewystarczający przepływ wody przez grzejnik.

Problemy szczególnie widoczne na grzejnikach najbardziej oddalonych od źródła ciepła mogą wskazywać na niewłaściwe zrównoważenie hydrauliczne instalacji lub ustawienia pompy obiegowej. Z kolei grzejnik gorący u góry, a wyraźnie zimniejszy na dole może być zabrudzony osadem.

W takich przypadkach odpowietrzanie nie rozwiąże problemu i konieczna może być regulacja albo płukanie instalacji.

Jak często odpowietrzać grzejniki?

Nie ma potrzeby regularnego wypuszczania wody z całkowicie sprawnej instalacji tylko dlatego, że rozpoczął się kolejny sezon grzewczy. Warto natomiast obserwować sposób pracy grzejników po pierwszym uruchomieniu ogrzewania.

Jeżeli pojawia się bulgotanie, górna część grzejnika pozostaje zimna albo urządzenie wyraźnie gorzej się nagrzewa, odpowietrzenie jest uzasadnione. Kontrolę warto przeprowadzić również po napełnianiu instalacji, wymianie grzejników czy innych pracach wymagających spuszczenia części wody.

Prawidłowo działająca instalacja nie powinna jednak wymagać odpowietrzania co kilka dni. Jeżeli problem powraca bardzo szybko, zamiast ponownie sięgać po kluczyk do odpowietrznika, lepiej znaleźć przyczynę przedostawania się powietrza do systemu.

Jak odpowietrzyć grzejnik? Najważniejsza jest właściwa kolejność

W typowym domu odpowietrzenie grzejnika jest prostą czynnością. Otwórz zawór termostatyczny, wyłącz pompę obiegową, odczekaj, a następnie powoli poluzuj odpowietrznik. Gdy przestanie wydostawać się powietrze i pojawi się równy strumień wody, zamknij zawór.

Po zakończeniu odpowietrzania grzejników koniecznie sprawdź ciśnienie instalacji i w razie potrzeby uzupełnij wodę zgodnie z instrukcją urządzenia grzewczego.

Jeżeli odpowietrzanie pomaga tylko na krótko, grzejnik nadal nie grzeje albo ciśnienie regularnie spada, problem prawdopodobnie znajduje się gdzie indziej. W takiej sytuacji warto sprawdzić szczelność instalacji, naczynie przeponowe, pompę obiegową oraz regulację hydrauliczną zamiast bez końca odpowietrzać ten sam grzejnik.

Źródło: Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl