Wszystko komplikują w tym przypadku przepisy o ochronie zabytków i prawie do ich nadzorowania, które posiada gmina. W sytuacji sprzedaży nieruchomości zabytkowej prawo do jej pierwokupu mają władze lokalne, najczęściej gmina.
Kiedy obowiązuje prawo pierwokupu?
Nie zawsze jednak obowiązuje prawo pierwokupu. Muszą być spełnione jednocześnie dwa warunki.
Po pierwsze budynek musi być wpisany do rejestru zabytków, który prowadzi wojewódzki konserwator zabytków. Nie każda nieruchomość, która została wybudowana kilkadziesiąt lat temu musi znajdować się w takim rejestrze. Zapis taki wiąże się dla właściciela nieruchomości z pewnymi niedogodnościami. Gmina może np. nakazać remont budynku czy jego zabezpieczenie w razie stwierdzenia poważnych uszkodzeń (np. zniszczony dach). Jednocześnie warto pamiętać, że na renowacje budynków zabytkowych można pozyskać atrakcyjne dofinansowania z różnych źródeł.
Drugim warunkiem jest zapis w księdze wieczystej, że gmina zastrzega sobie prawo do pierwokupu. Jeśli takiego zapisu nie ma to sprzedaż odbywa się na normalnych zasadach, a notariusz nie musi nawet zawiadamiać gminy o fakcie dokonania transakcji sprzedaży nieruchomości.
Prawo pierwokupu dotyczy tylko sytuacji sprzedaży nieruchomości. Nie ma zastosowania przy innej formie przeniesienia własności jak darowizna, spadek czy wniesienie aportem do spółki.
Sprzedaż zabytkowej nieruchomości
Jeśli zdecydowaliśmy się sprzedać nieruchomość zabytkową to wiąże się to z kilkoma krokami.
Krok 1:
Uzyskanie odpisu z księgi wieczystej dla sprzedawanej nieruchomości. Z księgi tej dowiemy się, czy widnieje zapis o prawie do pierwokupu nieruchomości przez gminę.
Krok 2:
Podpisanie pierwszego aktu notarialnego – tzw. warunkowej umowy sprzedaży. Gwarantuje ona kupującemu prawo do zakupu nieruchomości, lecz jednocześnie daje gminie prawo do skorzystania z przysługującego jej prawa pierwokupu.
Po podpisaniu takiego aktu notariusz zawiadamia gminę w sprawie możliwości skorzystania z pierwokupu. Gmina ma 30 dni na ustosunkowanie się do tego zawiadomienia. Jeśli w tym czasie nie skorzysta z przysługującego jej prawa to transakcja sprzedaży będzie mogła zostać dokończona.
Krok 3:
W przypadku braku reakcji ze strony gminy w ciągu 30 dni od zawiadomienia notariusza, lub przy decyzji o odstąpieniu od prawa pierwokupu konieczne jest podpisanie finalnego aktu notarialnego między sprzedającym, a kupującym.
Niestety sprzedaż nieruchomości objętych ochroną konserwatorską wiąże się z koniecznością podpisania dwukrotnie aktu notarialnego co jednocześnie rodzi podwójne koszty u notariusza.
Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl
