Budowa domu | Zbudujmydom.pl | Logo
Budowa domu | Zbudujmydom.pl | Logo
zbudujmydom.plNowoczesny portal budowlany

Nowe Prawo budowlane 2017

nowe prawo budowlane 2017, zmiana prawa budowlanego, zjazd bez zgłoszenia, zjazd bez pozwolenia, budowa zjazdu bez zgłoszenia, zjazd 2017, budowa zjazdu 2017, garaż bez pozwolenia, garaż bez zgłoszenia, pozwolenie na budowę czy zgłoszenie, przebudowa bez zgłoszenia
Źródło: ShutterStock
Z dniem 1 stycznia 2017 zaczęło obowiązywać znowelizowane Prawo Budowlane na mocy uchwały z 16 grudnia 2016r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia przedsiębiorców. Ustawa wprowadza wiele zmian atrakcyjnych dla inwestorów prywatnych, pozwalając wykonać jeszcze więcej robót bez pozwolenia na budowę i zgłoszenia.

Ustawa z 16 grudnia 2016 zmienia wiele różnych ustaw, w tym Prawo Budowlane oraz Ustawę o drogach publicznych. Jest to dobra informacja dla wielu inwestorów planujących budowę i wykonujących projekty domów już w roku 2017.

 

 

Do 1 stycznia 2017 roku wg Prawa budowlanego pozwolenia na budowę wymagały jedynie zjazdy z dróg krajowych, natomiast z dróg lokalnych (gminnych, powiatowych, wojewódzkich) wymagały zgłoszenia zamiaru ich budowy. Zmiany w Prawie budowlanym od 2017r. znoszą obowiązek uzyskania zgłoszenia dla zjazdów z dróg lokalnych (gminne i powiatowe), natomiast zjazd z drogi krajowej wybudujemy wg procedury zgłoszenia. I tutaj uwaga - zjazdy z dróg wojewódzkich również wymagają zgłoszenia zamiaru ich budowy!

Do tej pory wiele zarządców dróg wymagało jednak mimo wszystko nawet w przypadku dróg lokalnych uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, na co pozwalała im ustawa o drogach publicznych. Obecnie ustawa z 16 grudnia 2016r. znosi ten obowiązek, wskazując, że do uzyskania rozstrzygnięcia w zakresie lokalizacji zjazdu nie jest wymagana decyzja o warunkach zabudowy, która była wydawana zgodnie z art. 59 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

Ale czy to oznacza, że z dróg gminnych i powiatowych możemy wybudować całkowicie samodzielnie zjazd z nikim tego nie uzgadniając? Otóż nie, co wynika m.in. z ogólnych zasad kodeksu cywilnego i Prawa budowlanego. Należy bowiem pamiętać, że zjazd budujemy na nie swojej działce, w związku z tym musimy to uzgodnić z właścicielem terenu. Jest to taka sama sytuacja, gdyby nasz sąsiad chciał coś wybudować na naszym terenie – nie może przecież tego zrobić bez naszej wyraźnej zgody.

Od 1 stycznia 2017r. dla zjazdów z dróg gminnych i powiatowych nie ma wymogu składania dokumentacji z urzędzie administracji architektoniczno-budowlanej, ale nadal mamy obowiązek uzgodnienia jego lokalizacji i parametrów geometrycznych oraz konstrukcyjnych z zarządcą drogi, tj. z gminą lub zarządem dróg powiatowych. Zgłoszenie jest natomiast obowiązkowe dla zjazdów z dróg wojewódzkich i krajowych.

 

 

Sytuacja nieco komplikuje się, gdyż żadna z ustaw, tj. ani Prawo budowlane, ani ustawa o drogach publicznych nie precyzują jasno jakie dokumenty może wymagać zarządca drogi na etapie uzgadniania parametrów i lokalizacji zjazdu.

Wielu zarządców już wcześniej zapowiedziało, że planuje realizować to w formie uzgodnienia uproszczonego projektu. Oznacza to, że w większości przypadków będziemy musieli dostarczyć do zarządcy drogi tzw. uproszczony projekt. Powinien on obejmować szkic wrysowanej proponowanej lokalizacji zjazdu i jego parametrów (szerokość, promienie łuków lub wartości skosów najazdowych, opis konstrukcji nawierzchni i jej obramowania krawężnikiem, opornikiem itp.).

Szkic warto wykonać na mapie nieaktualizowanej, zawierającej dokładne przebiegi granic działek, przebiegi sieci uzbrojenia terenu itp. Mapę taką możemy pozyskać z ośrodka dokumentacji kartograficznej w mieście lub gminie w cenie ok. 20zł za jedną kartkę A4, co w większości przypadków w zupełności wystarcza. Warto pamiętać, że zarządca drogi nie ma podstaw aby wymagać od nas projektu budowlanego sporządzonego na mapie opracowanej przez uprawionego geodetę, w związku z czym plan taki możemy wykonać samodzielnie długopisem.

Zarządca ma prawo po przeanalizowaniu naszego wniosku narzucić swoje rozwiązania geometryczne i konstrukcyjne i poprosić o przedstawienie poprawionego szkicu. Warto zatem mapę pozyskaną z urzędu skserować, aby mieć możliwość wykonania ewentualnych poprawek.

Uzyskane uzgodnienie z zarządcą drogi dla dróg gminnych, powiatowych i wojewódzkich stanowi podstawę do wykonania zjazdu. Należy jednak pamiętać, że zarządca drogi ma prawo nałożyć na nas obowiązek zgłoszenia rozpoczęcia prac budowlanych i opracowania tzw. projektu stałej i tymczasowej organizacji ruchu.

Wnioskując o uzgodnienie zjazdu należy również pamiętać, że zjazd musi spełniać wymagania rozporządzenia o drogach publicznych. Dotyczy to w szczególności jego szerokości, która nie powinna być większa niż szerokość jezdni w miejscu zjazdu, choć wielu zarządców wyraża zgodę na budowę szerszych zjazdów. Warto jednak pamiętać, że w przypadku stanowczej odmowy ze strony zarządcy, oficjalnie jedyną drogą w celu uzyskania zgody na nienormatywny zjazd jest opracowanie projektu budowlanego i wnioskowanie o uzyskanie decyzji pozwolenia na budowę, wraz z uzyskaniem odpowiedniego odstępstwa od warunków technicznych dla zjazdów z dróg publicznych.

 

 

Stała organizacja ruchu drogowego to nic innego jak po prostu oznakowanie pionowe i poziome oraz wszelkiego rodzaju dodatkowe elementy jak progi zwalniające barierki, słupki itp. W niektórych wypadkach zdarza się, że wybudowanie zjazdu będzie wymagać zmiany stałej organizacji ruchu, najczęściej w zakresie oznakowania poziomego i likwidacji linii podwójnej ciągłej z wymalowaniem w jej miejscu linii przerywanej (abyśmy mogli korzystać ze zjazdu z każdego kierunku drogi).

W takim wypadku zarządca drogi może nałożyć na nas obowiązek sporządzenia projektu zmiany organizacji ruchu, który należy uzgodnić z zarządcą drogi oraz zatwierdzić w Starostwie Powiatowym lub Urzędzie Miejskim (w miastach na prawach powiatu).

Oddzielnym problemem jest możliwość nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia projektu tymczasowej organizacji ruchu na czas prowadzonych robót. W projekcie takim zawarte są informacje na temat sposobu wygrodzenia jezdni, wprowadzenia chwilowych ograniczeń prędkości itp. Projekt taki również podlega zatwierdzeniu przez odpowiednie instytucje.

Wszystkie projekty organizacji ruchu możemy wykonać samodzielnie gdyż nie są do tego wymagane uprawnienia budowlane. W praktyce jednak warto powierzyć je projektantowi drogowemu, gdyż procedura uzgadniania i wymagania co do zakresu i formy samych projektów są w wielu miastach drastycznie różne i często wymagają wiedzy znacznie szerszej niż tylko znajomość kodeksu drogowego.

 

 

Obecnie pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie wymaga przebudowa budynków mieszkalnych jednorodzinnych pod warunkiem, że przebudowa nie dotyczy przegród zewnętrznych i podstawowych elementów konstrukcyjnych, których uszkodzenie mogłoby spowodować katastrofę budowlaną. Żadnych formalności nie wymaga również montaż klimatyzacji.

Do tej pory prace te wymagały zgłoszenia, a w niektórych wypadkach nawet pozwolenia na budowę, lecz i tak większość inwestorów tego nie robiła. Teoretycznie urząd miał prawo posądzić nas o samowolę budowlaną i nałożyć kary finansowe. Zmiany Prawa budowlanego są zatem odpowiedzią na zapotrzebowanie inwestorów i umożliwienie przeprowadzania prac, które nie zagrażają bezpieczeństwu konstrukcji bez żadnych formalności.

 

 

Wśród pozostałych zmian, które dotyczą inwestorów prywatnych na uwagę zasługuje zniesienie obowiązku zgłoszenia i pozwolenia na budowę dla budowy parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy nie przekraczającej 35m2. Należy jednak pamiętać, że dotyczy to powierzchni zabudowy, a nie użytkowej, a więc odnosi się do powierzchni liczonej w rzucie z góry po zewnętrznym obrysie ścian (czyli de facto oznacza powierzchnię, jaką budynek fizycznie zajmuje na działce). Jednocześnie rozpiętość konstrukcji tych budynków nie może przekraczać 4,8m.

Budowa wiat o powierzchni nie większej niż 35m2 wymaga obecnie jedynie zgłoszenia, pod warunkiem, że na działce znajduje się nie więcej niż dwie takie wiaty w przeliczeniu na każde 500m2 działki.

Dobrą informacją jest również fakt, że obecnie budowa przepustów o średnicy do 100cm nie wymaga ani zgłoszenia, ani pozwolenia. Sytuacja taka dotyczy często osób budujących zjazdy z dróg, przy których znajdują się rowy odwadniające. Zarządca drogi może w tym przypadku narzucić obowiązek wykonania przepustu w celu zapewnienia ciągłości przepływu wód w rowie.

Bez pozwolenia oraz zgłoszenia możemy również budować oczka wodne i przydomowe baseny pod warunkiem, że ich powierzchnia nie przekroczy 50m2. Do tej pory prace te wymagały zgłoszenia.

Znowelizowane Prawo budowlane znosi również obowiązek zgłoszenia zamiaru przebudowy obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i zagrodowych, jeśli są to budynki parterowe o powierzchni do 35m2 o rozpiętości nie większej niż 4,8m.

Pozwolenia na budowę nie wymaga również budowa silosów na materiały sypkie (mieszanki paszowe, otręby itp.) jeśli ich wysokość nie przekracza 7m. Do końca 2016r. pozwolenia nie wymagały jedynie silosy o wysokości do 4,5m. Wymagane jest jednak dla silosów o wysokości do 7m dokonanie zgłoszenia zamiaru ich budowy.

 

 

Do końca 2016 roku urząd, do którego wpłynął wniosek zgłoszenia zamiaru wykonania budowy miał 30 dni na ewentualne wniesienie sprzeciwu. Obecnie czas ten został skrócony do 21 dni, zatem po złożeniu wniosku musimy odczekać trzy tygodnie i jeśli nie otrzymamy decyzji sprzeciwu to możemy przystąpić do prac budowlanych.

Ponadto znowelizowana ustawa daje możliwość urzędom wydawanie decyzji o braku sprzeciwu przed upływem ww. 21 dni co, szczególnie w mniejszych urzędach, pozwoli na znaczne skrócenie czasu potrzebnego na analizę dokumentów i wydanie ostatecznej decyzji.

 

 

Ustawa doprecyzowuje zapisy dotyczące istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Zgodnie z przyjętymi zmianami, nie jest istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę zmiana wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego niebędącego obiektem liniowym, jeżeli odstąpienie nie przekracza 2 proc. wymiarów określonych w projekcie budowlanym i spełnia równocześnie inne warunki (m.in. nie zwiększa zakresu obszaru odziaływania obiektu, nie mieści się w zakresie wskazanych w ustawie odstępstw oraz nie narusza przepisów techniczno-budowlanych). Nieistotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę.

Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl

(5 stycznia 2017)
Kalkulator kredytu hipotecznego

Kalkulator kredytu hipotecznegoKalkulator kredytowy

Myślisz o zakupie domu czy mieszkania lub może planujesz rozpocząć budowę? Zobacz ile wyniesie cię orientacyjna rata kredytu hipotecznego.
Cena nieruchomości:
Udział własny: 20 %
(Wiele banków wymaga udziału własnego na poziomie min. 20%.)
5%80%
Okres spłaty: 30 lat
(Im krótszy okres tym wyższa rata miesięczna. Najczęściej wybierany okres to 25 lub 30 lat.)
5 lat35 lat
Szacunkowa rata miesięczna:
0
Powyższa kalkulacja ma charakter orientacyjny i nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 par. 1 Kodeksu Cywilnego. Ostateczne warunki finansowania zależą od decyzji banku i oceny zdolności kredytowej.
śledź nas na Facebook
Kalkulator kredytowy
Kalkulator kredytowy
Ceny mieszkań w Polsce
Ceny mieszkań w Polsce
Skalniak w domowym ogrodzie - jak wykonać, inspiracje, pomysły
Skalniak w domowym ogrodzie - jak wykonać, inspiracje, pomysły

Skalniak w Ogrodzie: Jak zaprojektować, wykonać i Ile kosztuje?

Skalniak w Ogrodzie: Jak zaprojektować, wykonać i Ile kosztuje?

Czy warto stosować nawóz ze skorupek do jaj?
Czy warto stosować nawóz ze skorupek do jaj?

Nawóz ze skorupek jaj: kiedy stosować i jak wpływa na rośliny?

Nawóz ze skorupek jaj: kiedy stosować i jak wpływa na rośliny?

Wybór grilla węglowego do domowego ogrodu
Wybór grilla węglowego do domowego ogrodu

Jaki grill węglowy wybrać?

Jaki grill węglowy wybrać?

Jak skutecznie i ekologicznie chronić rośliny ogrodowe?
Jak skutecznie i ekologicznie chronić rośliny ogrodowe?

Ekologiczne metody ochrony roślin w Twoim ogrodzie: Praktyczne porady i rozwiązania

Ekologiczne metody ochrony roślin w Twoim ogrodzie: Praktyczne porady i rozwiązania

Nowoczesne komody do małych pomieszczeń
Nowoczesne komody do małych pomieszczeń

Funkcjonalne komody do małych wnętrz - jak najlepiej wykorzystać przestrzeń?

Funkcjonalne komody do małych wnętrz - jak najlepiej wykorzystać przestrzeń?

Choroby drzew - jak z nimi walczyć?
Choroby drzew - jak z nimi walczyć?

Najpopularniejsze choroby drzew owocowych

Najpopularniejsze choroby drzew owocowych

Jak uprawiać i rzodkiewkę w domowym warzywniaku?
Jak uprawiać i rzodkiewkę w domowym warzywniaku?

Rzodkiewka - uprawa, pielęgnacja, choroby i szkodniki

Rzodkiewka - uprawa, pielęgnacja, choroby i szkodniki

Jak uprawiać cukinię we własnym ogrodzie?
Jak uprawiać cukinię we własnym ogrodzie?

Uprawa cukinii w ogrodzie

Uprawa cukinii w ogrodzie

Jak zrobić masę solną do zabawy z dziećmi?
Jak zrobić masę solną do zabawy z dziećmi?

Masa solna krok po kroku. Co można zrobić z masy solnej?

Masa solna krok po kroku. Co można zrobić z masy solnej?

Uprawa ogórków w ogrodzie
Uprawa ogórków w ogrodzie

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować ogórki

W jaki sposób uprawiać i pielęgnować ogórki

Materac na wiosnę, jak dobrać wygodny materac do pory roku?
Materac na wiosnę, jak dobrać wygodny materac do pory roku?

Idealny materac na wiosnę - czy zmiana pory roku wpływa na komfort snu?

Idealny materac na wiosnę - czy zmiana pory roku wpływa na komfort snu?

Osa i szerszeń w mieszkaniu - jak je usunąć?
Osa i szerszeń w mieszkaniu - jak je usunąć?

Owady przypominające osy - co warto o nich wiedzieć?

Owady przypominające osy - co warto o nich wiedzieć?

Inwestycje mieszkaniowe na zachodzie Wrocławia WPBM Mój Dom
Inwestycje mieszkaniowe na zachodzie Wrocławia WPBM Mój Dom

Dlaczego zachód Wrocławia przyciąga inwestycje mieszkaniowe?

Dlaczego zachód Wrocławia przyciąga inwestycje mieszkaniowe?

Jak uprawiać szparagi w ogrodzie?
Jak uprawiać szparagi w ogrodzie?

Szparagi - odmiany, uprawa i pielęgnacja w ogrodzie

Szparagi - odmiany, uprawa i pielęgnacja w ogrodzie

Montaż rolet dzień noc
Montaż rolet dzień noc

Jak zamontować rolety dzień noc?

Jak zamontować rolety dzień noc?

Jak uprawiać wrzosy w ogrodzie?
Jak uprawiać wrzosy w ogrodzie?

Wrzosy - pielęgnacja i ich uprawa w ogrodzie

Wrzosy - pielęgnacja i ich uprawa w ogrodzie

Hortensje w ogrodzie - jak dbać i pielęgnować?
Hortensje w ogrodzie - jak dbać i pielęgnować?

Rabata z hortensjami - jak ją zaplanować i jakie rośliny do niej wybrać?

Rabata z hortensjami - jak ją zaplanować i jakie rośliny do niej wybrać?

Zalety i wady mieszkania od dewelopera oraz samodzielnej budowy domu
Zalety i wady mieszkania od dewelopera oraz samodzielnej budowy domu

Mieszkanie od dewelopera czy budowa domu - co wybrać?

Mieszkanie od dewelopera czy budowa domu - co wybrać?

Jak przycinać stare tuje i je odmłodzić?
Jak przycinać stare tuje i je odmłodzić?

Radykalne cięcie: sekret odmładzania starych tui

Radykalne cięcie: sekret odmładzania starych tui

śledź nas na Facebook
Jak pielęgnować i uprawiać kurkumę?
Jak pielęgnować i uprawiać kurkumę?

Kwiat kurkumy: Jaką ziemię wybrać, jak podlewać i pielęgnować?

Kwiat kurkumy: Jaką ziemię wybrać, jak podlewać i pielęgnować?

Mieszkanie z rynku pierwotnego od dewelopera - czy warto kupić?
Mieszkanie z rynku pierwotnego od dewelopera - czy warto kupić?

Czy warto inwestować w mieszkania na rynku pierwotnym?

Czy warto inwestować w mieszkania na rynku pierwotnym?

Tulipany - kiedy sadzić i jak o nie dbać?
Tulipany - kiedy sadzić i jak o nie dbać?

Sadzenie tulipanów - kiedy sadzić tulipany i jak to robić?

Sadzenie tulipanów - kiedy sadzić tulipany i jak to robić?

Pompa głębinowa czy zatapialna?
Pompa głębinowa czy zatapialna?

Czym różnią się pompy zatapialne od głębinowych?

Czym różnią się pompy zatapialne od głębinowych?

Jak uprawiać bratki w ogrodzie?
Jak uprawiać bratki w ogrodzie?

Bratki - uprawa krok po kroku. Jak dbać o bratki?

Bratki - uprawa krok po kroku. Jak dbać o bratki?

Wykańczanie samodzielne czy mieszkanie pod klucz?
Wykańczanie samodzielne czy mieszkanie pod klucz?

Mieszkania w stanie deweloperskim czy pod klucz - co się bardziej opłaca?

Mieszkania w stanie deweloperskim czy pod klucz - co się bardziej opłaca?

Inspiracje na ciekawe schody w domu
Inspiracje na ciekawe schody w domu

Schody z różnych materiałów - ciekawe projekty i galeria zdjęć

Schody z różnych materiałów - ciekawe projekty i galeria zdjęć

Ile kosztuje malowanie pokoju w mieszkaniu i domu?
Ile kosztuje malowanie pokoju w mieszkaniu i domu?

Malowanie pokoju - ile kosztuje i od czego zależy cena?

Malowanie pokoju - ile kosztuje i od czego zależy cena?

Bezpieczny balkon dla małych dzieci ze strefą zabawy
Bezpieczny balkon dla małych dzieci ze strefą zabawy

Balkon dla małych dzieci - jak stworzyć bezpieczną i atrakcyjną przestrzeń do zabawy?

Balkon dla małych dzieci - jak stworzyć bezpieczną i atrakcyjną przestrzeń do zabawy?

Jaką płytę wybrać do kuchni - ceramiczną czy indukcyjną?
Jaką płytę wybrać do kuchni - ceramiczną czy indukcyjną?

Płyta indukcyjna czy ceramiczna, ile zużywa prądu?

Płyta indukcyjna czy ceramiczna, ile zużywa prądu?

Czy warto kupić mieszkanie z rynku pierwotnego?
Czy warto kupić mieszkanie z rynku pierwotnego?

Plusy i minusy kupna mieszkania na rynku pierwotnym

Plusy i minusy kupna mieszkania na rynku pierwotnym

Laminat wysokociśnieniowy nowoczesnym rozwiązaniem do kuchni
Laminat wysokociśnieniowy nowoczesnym rozwiązaniem do kuchni

Laminat wysokociśnieniowy - idealny materiał do kuchni?

Laminat wysokociśnieniowy - idealny materiał do kuchni?

Ocieplenie celulozą - czy warto w to inwestować?
Ocieplenie celulozą - czy warto w to inwestować?

Ile kosztuje ocieplenie domu celulozą, jakie są wady i zalety tej technologii?

Ile kosztuje ocieplenie domu celulozą, jakie są wady i zalety tej technologii?

Agregat na budowie - dlaczego warto kupić?
Agregat na budowie - dlaczego warto kupić?

Dlaczego podczas budowy należy zaopatrzyć się w agregat prądotwórczy?

Dlaczego podczas budowy należy zaopatrzyć się w agregat prądotwórczy?

Zasady dofinansowania Mój Prąd 6 w roku 2025
Zasady dofinansowania Mój Prąd 6 w roku 2025

Program Mój Prąd 6.0 - nowe zasady dofinansowania dla prosumentów

Program Mój Prąd 6.0 - nowe zasady dofinansowania dla prosumentów

Kalkulator kredytu hipotecznego

Kalkulator kredytu hipotecznegoKalkulator kredytowy

Myślisz o zakupie domu czy mieszkania lub może planujesz rozpocząć budowę? Zobacz ile wyniesie cię orientacyjna rata kredytu hipotecznego.
Cena nieruchomości:
Udział własny: 20 %
(Wiele banków wymaga udziału własnego na poziomie min. 20%.)
5%80%
Okres spłaty: 30 lat
(Im krótszy okres tym wyższa rata miesięczna. Najczęściej wybierany okres to 25 lub 30 lat.)
5 lat35 lat
Szacunkowa rata miesięczna:
0
Powyższa kalkulacja ma charakter orientacyjny i nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 par. 1 Kodeksu Cywilnego. Ostateczne warunki finansowania zależą od decyzji banku i oceny zdolności kredytowej.

Polecane artykuły

Porady prawne

Więcej artykułów...
zbudujmydom.pl
Nowoczesny portal budowlany
Portal zbudujmydom.pl tworzy zespół inżynierów budownictwa, którzy posiadają zarówno podstawy teoretyczne jak i duże doświadczenie praktyczne, zdobyte na budowach w całej Polsce. Część z naszych ekspertów stanowią czynni kierownicy budów, doświadczeni zarówno przy domach jednorodzinnych jak i przy dużych inwestycjach budowlanych. Staramy się w jasny i przejrzysty sposób omawiać cały proces budowlany od fundamentów aż po dach i ostatecznie wykończenie domu. Przedstawiamy również porady związane z kwestiami formalno-prawnymi, aby ułatwić poruszanie się we właściwych przepisach, co wcześniej czy później spotka każdego inwestora.
Korzystając ze strony, akceptujesz naszą politykę prywatności i wyrażasz zgodę na zapisywanie cookies.