Obecnie odchodzi się od budowy domów o bardzo dużych powierzchniach. Wynika to często ze względów finansowych inwestorów. Czasami jednak, bez względu na finanse, świadomie decydujemy się na pewną minimalizację powierzchni domu i jego kształtu, aby możliwie racjonalnie i optymalnie wykorzystać każdy m2 budynku.
Dobra analiza potrzeb domowników na etapie projektu zaowocuje komfortowym mieszkaniem, idealnie dopasowanym do naszych potrzeb zarówno mieszkalnych jak i zawodowych (biura, gabinety itp.).
Omawiamy i porównujemy popularne domy parterowe, z poddaszem oraz rzadziej wznoszone domy piętrowe wraz z porównaniem kosztów budowy.
Aspekty prawne możliwości wyboru projektu domu
Przed wyborem projektu domu musimy sprawdzić (najlepiej w gminie lub urzędzie miasta), czy nasza działka objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jeśli tak, to plan będzie narzucać określoną formę zabudowy, podając podstawowe parametry budynków. Najczęściej określane są w nim takie kwestie jak ilość kondygnacji, maksymalna wysokość w kalenicy, kształt i nachylenie dachu, lokalizacja budynku na działce (w formie podania obowiązującej lub nieprzekraczalnej linii zabudowy).
W sytuacji, gdy działka nie jest objęta żadnym MPZP, rodzaj zabudowy określać będzie decyzja o warunkach zabudowy. Na wniosek inwestora, który określa we wniosku proponowane rozwiązania zabudowy, wykonywana jest tzw. analiza cech i funkcji zabudowy na terenach sąsiednich. Na tej podstawie gmina może wydać konkretną decyzję o warunkach zabudowy, która będzie determinować rodzaj naszego budynku.
Planując zabudowę parterową lub piętrową musimy wziąć także pod uwagę wymiary naszej działki, które czasami uniemożliwia nam zbudowanie w pełni funkcjonalnej „parterówki”, szczególnie jeśli chcemy w bryle budynku umieścić garaż na jeden lub dwa samochody.
Kryteria wyboru rodzaju domu i ilości kondygnacji
Przed podjęciem decyzji co do rodzaju domu i ilości kondygnacji warto rozważyć kilka podstawowych kwestii. Przede wszystkim musimy przeanalizować ile pokoi będziemy potrzebować, łącznie z salonem i ewentualnym gabinetem, pomieszczeniami gospodarczymi itp.
W przypadku 4-5 osobowej rodziny budowa domu parterowego wymagać może znacznej powierzchni, szczególnie jeśli będziemy dążyć do zapewnienia własnego pokoju dla każdego z domowników (dzieci).
Dość znaczną część działki zajmuje także garaż, jeśli planujemy postój dwóch pojazdów, co jest obecnie co raz częściej spotykanym rozwiązaniem, ze względu na wygodę użytkowania samochodów.
Niektóre pomieszczenia gospodarcze możemy w domu parterowym zlokalizować w częściowym podpiwniczeniu. Wiąże się to jednak z kosztownymi robotami ziemnymi, fundamentowymi oraz koniecznością bardzo solidnego wykonawstwa ścian poniżej poziomu gruntu (brak dobrej izolacji skutkować będzie pleśnią, grzybem i zawilgoceniem wewnątrz domu).
Musimy postawić sobie również pytanie o planowaną minimalną powierzchnię pokoi i salonu, a także czy chcemy, aby każdy pokój posiadał własną, wydzieloną garderobę, czy też domownicy będą korzystali ze wspólnej garderoby na korytarzu.
Komfort mieszkania w domu parterowym i piętrowym
W domu parterowym wszystkie strefy, zarówno dzienna (gościnna), prywatna jak i czasami zawodowa (gabinet, biuro) mieszczą się na jednym poziomie. W praktyce powoduje to nieunikniony ciągły kontakt wszystkich domowników ze sobą oraz małe poczucie intymności i prywatności.
Dobrym rozwiązaniem tego problemu jest typowy układ domu parterowego z poddaszem użytkowym, na którym można zlokalizować strefę prywatną (sypialnie, łazienki, garderoby), bez ich łączenia z częścią dzienną, która znajduje się na parterze (salon, kuchnia, gabinet).
Wygoda użytkowania poddasza w dużym stopniu zależy jednak od wysokości tzw. ścianki kolankowej, co przekłada się na powierzchnię użytkową pomieszczeń (czyli powierzchnię o wysokości między podłogą na sufitem/skosem dachowym min. 1,90m).
Im wyższa ścianka kolankowa tym lepsze możliwości umeblowania i większa wygoda użytkowania pokoi. Pomieszczenia ze skosami dachowymi wymagają również bardzo dobrej analizy warunków naturalnego nasłonecznienia, aby w ciągu dnia do minimum ograniczyć tzw. strefy ciemne w pokojach.
Dom piętrowy z dachem płaskim, w porównaniu do parterówki, posiada zalety analogiczne jak dom z poddaszem użytkowym (czyli przede wszystkim wyraźne rozdzielenie stref w domu oraz możliwość wykonania większych pomieszczeń jeśli dysponujemy małą działką).
Jednocześnie dom piętrowy eliminuje wady skosów dachowych (problem umeblowania i nasłonecznienia pokoi). Budynek taki dla wielu osób jest jednak znacznie mniej estetyczny niż tradycyjny dom jednorodzinny z dachem skośnym.
Co prawda w domu piętrowym oczywiście można również wykonać poddasze (użytkowe bądź nieużytkowe) i dach ze skosami, jednakże znacząco zwiększa to koszty budowy w stosunku do domu parterowego.
W większości przypadków domy piętrowe cechują się bardzo dużymi powierzchniami (300-500m2), co dla typowej rodziny 3-4 osobowej może sprawiać pewne problemy użytkowe (konieczność sprzątana dużej powierzchni, większe wydatki remontowe, koszt ogrzewania itp.).
Porównanie kosztów budowy domu parterowego, z poddaszem oraz domu piętrowego
Nie jest prawdą, że dom parterowy jest dużo tańszym rozwiązaniem niż dom z poddaszem użytkowym. Czasami nawet parterówka (o tej samej powierzchni użytkowej) będzie droższa o 10-15% od domu z poddaszem.
W przypadku domu parterowego możemy jednak dążyć do pewnych minimalizacji kosztów, związanych np. z brakiem konieczności wykonania stropu (nawet nienośnego) nad pomieszczeniami. W takim rozwiązaniu sufitem w pokojach będzie konstrukcja dachu skośnego, co czasami dodatkowo podnosi walory estetyczne budynku (widoczne belki dachowe dodają charakterystycznej atmosfery w domu). Rozwiązanie takie umożliwiają co raz bardziej popularne ocieplenia nakrokwiowe.
Jednocześnie dom parterowy wymaga wykonania dużej liczby ścianek działowych i nośnych wewnętrznych (więcej niż w typowym domu z poddaszem) oraz fundamentów pod wszystkie ściany (w drugim rozwiązaniu nie mamy fundamentów pod ścianami działowymi znajdującymi się na poddaszu).
Użytkowanie poddasza wymaga jednak wykonania schodów, najczęściej betonowych (wykończonych drewnem lub płytkami) lub samonośnych drewnianych. Pewną redukcję kosztów w początkowej fazie budowy możemy osiągnąć wykonując schody betonowe (2-3 tys. zł) zamiast konstrukcji drewnianej (często ponad 10000zł). Są to jednak tylko chwilowe oszczędności, gdyż w przyszłości i tak schody betonowe musimy odpowiednio wykończyć.
W przypadku działki o stosunkowo niewielkich rozmiarach, budowa domu z poddaszem może pozwolić na funkcjonalne wpasowanie garażu w bryłę budynku, lub nawet postawienie go jako oddzielnego budynku (rozwiązanie to ma oczywiście swoje wady i zalety użytkowe).
W domu z poddaszem dochodzi koszt wykonania stropu na parterem. Przy odpowiednim wyprofilowaniu spadków dachu możliwe jest nawet wygospodarowanie dodatkowego stryszku nad poddaszem, czasami bez możliwości poruszania się „na stojąco”, lecz może to być pomieszczenia na składowanie niej potrzebnych przedmiotów (kartony, ozdoby świąteczne itp.). Bez problemu zakupimy tzw. schody strychowe wysuwane od góry, które nie zajmują cennego miejsca w powierzchni poddasza.
Dom parterowy wiąże się również z większą powierzchnią dachu, w stosunku do poddasza czy piętrówki, co bezpośrednio przekłada się na koszty budowy. Jeśli planujemy pokrycie z dachówki ceramicznej angobowanej lub glazurowanej to każdy m2 dachu stanowi istotny koszt w budżecie budowy.
Dom piętrowy rodzi największe koszty, związane z wykonaniem ścian nośnych na pełną wysokość kondygnacji, mocniejszych fundamentów niż w domu parterowym oraz konieczności wykonania stropów o pełnej nośności. W przypadku domu piętrowego z dachem skośnym (czyli parter+piętro+poddasze ze skosami) koszt budowy będzie bardzo wysoki, a jednocześnie uzyskamy bardzo dużą powierzchnię użytkową. Warto dobrze rozważyć, czy w przyszłości na pewno będzie nam potrzebny aż tak duży dom piętrowy.
Dom parterowy, z poddaszem użytkowym czy dom piętrowy?
Dla typowej rodziny 3-5 osobowej najbardziej optymalnym rozwiązaniem, według autorów, będzie dom parterowy z poddaszem użytkowym i ścianką kolankową o wysokości ok. 90-110cm. Pozwoli to na wygodne odizolowanie części dziennej od prywatnej części sypialnianej domowników, a wysoka ścianka kolankowa zapewni możliwość funkcjonalnego umeblowania pokoi. Dobrze dobrane skosy i geometria dachu pozwolą również na wygospodarowanie dodatkowego schowka bezpośrednio pod konstrukcją dachową.
Budowa domu parterowego, bez poddasza, wymagać będzie dużej powierzchni działki o szerokości co najmniej 20-25m. Dom parterowy wiąże się z najkrótszym czasem budowy, gdyż nie ma oczekiwania na uzyskanie odpowiedniej wytrzymałości przez stropy oraz jest mniej prac murarskich niż w poddaszu czy domu piętrowym. Większy zakres mają jednak prace fundamentowe.
W praktyce nie można wprost stwierdzić który dom będzie tańszy: parterowy czy z poddaszem użytkowym. Zależy to bowiem od wielu czynników, jak powierzchnia użytkowa obu domów, rodzaj stropu w domu z poddaszem, koszt zakupu działki (dla domu z poddaszem działka może być dużo mniejsza).
Budowa domu piętrowego jest znacznie droższym rozwiązaniem niż dwa wcześniejsze przypadki. Jednocześnie wiąże się to z wykonaniem domu o bardzo dużej powierzchni i kubaturze, co w konsekwencji rodzić będzie największe koszty ogrzewania i wysokie koszty prac remontowych.
Przy działkach o powierzchniach 700-1000m2 wykonanie domu z poddaszem użytkowym umożliwi nam zachowanie dużej powierzchni ogrodu, co dla wielu osób ma istotne znaczenie. Dom parterowy na takiej samej działce znacznie zmniejszy ilość zieleni, miejsca na krzewy i drzewa ozdobne czy miejsca do celów rekreacyjnych (plac zabaw dla dzieci, baseny itp.).
Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl
