W zależności od przeznaczenia i rodzaju prac wykończeniowych środki gruntujące można podzielić na preparaty głęboko penetrujące, podtynkowe, grunty pod powłoki malarskie oraz grunty pod hydroizolacje.
Gruntowanie powierzchni to jeden z ważniejszych etapów większości prac wykończeniowych i remontowych i to właśnie od tej fazy prac w dużej mierze zależy trwałość nakładanych farb, tynków, podłóg czy innych materiałów.
Grunty głęboko penetrujące (wzmacniające)
Grunty penetrujące, czasami określane jako wzmacniające stosowane są głównie w przypadku remontowania starych posadzek betonowych lub tynków. Zadaniem tynków penetrujących jest złączenie (zespolenie) starych materiałów i stworzenie nowego, mocniejszego „monolitu”. Odpowiadają za to żywice wchodząc w skład gruntów głęboko penetrujących.
Należy je stosować wyłącznie na podłożach zwartych nie odspajających się. Nie wolno nanosić gruntów na miejsca luźne, gdzie tynki lub warstwy betonowe posadzki odchodzą lub łuszczą się. Grunty te związują stary materiał, ale tylko w pewnym stopniu – nie należy ich stosować w celu „doklejenie” odpadających płatów tynku czy betonu.
Grunty głęboko penetrujące poprawiają chłonność podłoża, lecz nie jest to ich główne zadanie. Warto zatem stosować je jako pierwsze, a po nich środki gruntujące, których celem będzie właśnie poprawa i zwiększenie chłonności co jest ważne w przypadku nakładania nowych tynków czy malowania ścian.
Nie należy utożsamiać gruntu wzmacniającego z gruntami podtynkowymi czy podposadzkowymi. Zadaniem gruntów penetrujących jest poprawa związania starego materiału i powinien on być stosowany niezależnie od innych gruntów, które wymagane są w zależności od rodzaju prac (podtynkowe, malarskie, pod izolacje itp.).
Grunty pod tynki gipsowe i cementowo-wapienne
Do tej grupy środków gruntujących zaliczamy grunty pod tynki gipsowe, cementowo-wapienne, cienkowarstwowe tynki dekoracyjne, mozaikowe. Stosuje je się w dwóch celach.
Po pierwsze umożliwiają wyrównanie chłonności podłoża, za co odpowiedzialne są odpowiednio dobrane żywice wchodzące w skład preparatu gruntującego.
Drugim ważnym zadaniem gruntów podtynkowych jest stworzenie szorstkiego podłoża pod nowe tynki. Jest to ważne, gdyż często podłoże jest gładką powierzchnią betonową lub składającą się z warstwy kleju z siatką wzmacniającą. Aby łatwo i trwale nanosić tynki należy zapewnić możliwie dużą szczepność między podłożem, a nowymi tynkami. Jeśli wcześniej zastosowaliśmy grunt głęboko penetrujący to i tak musimy dodatkowo użyć gruntu podtynkowego. Grunt penetrujący nie zawiera w swoim składzie cząsteczek mineralnych (najczęściej kwarcowych), które posiada grunt podtynkowy i to właśnie te cząsteczki odpowiadają za szorstkość zagruntowanej powierzchni.
W przypadku tynków mozaikowych warto zakupić grunt szczepny dedykowany właśnie do takich tynków, gdyż poza wyrównaniem chłonności i szorstkością pozwalają one również odpowiednio zabarwić podłoże kolorem zgodnym z planowaną kolorystyką tynku. Pozwala to uniknąć problemów związanych z przebarwieniami tynków mozaikowych w przypadku nierównomiernej kolorystyki podłoża.
Grunty wyrównujące chłonność podłoża
Grunty określane popularnie jako uniwersalne to najczęściej grunty zmniejszające i wyrównujące chłonność podłoża.
Wyrównanie chłonności podłoża jest tutaj drugorzędną sprawą, a najważniejsze jest zmniejszenie jego chłonności – szczególnie w przypadku podłoży bardzo chłonnych i porowatych jak gazobeton czy silikaty oraz niektóre tyki gipsowe.
Jest to ważne, gdyż przy ogranicza ilość zużywanych kolejnych materiałów – gładzi i farb, które nie wnikają już tak głęboko w strukturę podłoża.
Na rynku można spotkać wiele gruntów uniwersalnych szczepnych. Należy jednak bardzo uważać na takie nazewnictwo, gdyż za szczepność podłoża i nowego materiału (gładź, farba) odpowiada zawartość w gruncie cząsteczek mineralnych.
Dobrej jakości grunty szczepne malarskie posiadają w swoim składzie bardzo drobne cząsteczki, które tworzą na ścianach i sufitach lekko szorstką powierzchnię. Nie jest to jednak tak duża szorstkość jak przy gruntach podtynkowych, ale przecież nie na tym na zależy – ściana wewnątrz domu powinna być gładka, a ewentualne faktury i nierówności lepiej uzyskiwać stosując odpowiednie farby dekoracyjne (np. „baranek”), a nie poprzez środki gruntujące.
Jednocześnie grunty malarskie często tworzą na ścianach białą powierzchnię co znacznie ułatwia malowanie – szczególnie przy pracach remontowych i zmianie kolorystyki ściany. Pod farby nie należy stosować gruntów uniwersalnych, które znacząco przebarwiają podłoże na ciemne kolory. Nie zaleca się także stosowania gruntów o konsystencji bardzo ciekłej, gdyż duża ich część spływa ze ściany nie wnikając w jej strukturę.
Płynność środka gruntującego ma mniejsze znaczenie przy gruntowaniu posadzek betonowych gdyż nie występuje tu problem spływania gruntu.
Grunty specjalne - odcinające i pod hydroizolacje
Istnieją jeszcze dwa rodzaje środków gruntujących – grunty odcinające i pod hydroizolacje. Zadaniem gruntów odcinających, jak wskazuje ich nazwa jest odcięcie (a dokładniej znaczne zmniejszenie) możliwości przepływu wilgoci ze świeżo układanej wylewki betonowej do podłoża betonowego. Grunty takie tworzą ciekną powłokę, która czasami może sprawiać wrażenie jakby beton pomalować farbą. Zastosowanie gruntu odcinającego gwarantuje, że nowa wylewka betonowa (posadzka) nie będzie się odspajała na skutek nierównomiernego związania z podłożem betonowym.
Ostatnim rodzajem środków gruntujących są specjalne grunty pod powłoki hydroizolacyjne. W pomieszczeniach wewnętrznych (łazienki, kuchnie, pralnie itp.) pod hydroizolację z folii w płynie czy mas uszczelniających można stosować zwykłe grunty wyrównujące chłonność podłożą lub grunty penetrujące.
Inaczej sprawa wygląda w przypadku powierzchni zewnętrznych, narażonych na długotrwałe zawilgocenie i działanie mrozu. Na tarasach, schodach, balkonach, w basenach itp. warto pod hydroizolację zastosować specjalny środek gruntujący, który wyrówna chłonność posadzki betonowej lecz jednocześnie jest bardziej odporny na działanie mrozów niż grunty „tradycyjne”. Nie warto oszczędzać na wykończeniu powierzchni zewnętrznych – należy pamiętać, że woda potrafi wnikać w nawet najdrobniejsze szczeliny i pęknięcia, a w czasie mrozów zwiększa swoją objętość rozsadzając wylewki betonowe czy kleje pod płytki gresowe.
Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl
