Zabudowę wanny najczęściej wykonujemy przy użyciu płyt gipsowo-kartonowych, tzw. płyt zielonych, czyli o zwiększonej odporności na wilgoć. Czasami jednak płyty gipsowe mogą stwarzać nieco problemów, np. przy konieczności wykonania zabudowy łukowej. Oczywiście możliwe jest takie wyprofilowanie płyt gipsowych, jednakże na rynku dostępne są inne materiały, które znacznie ułatwiają prace w tego typu sytuacjach.
Dobierając materiał do zabudowy wanny warto również przemyśleć kwestię obciążenia jakie będzie spoczywać na konstrukcji zabudowy. Przy większych i ciężkich płytkach gresowych czy kamiennych tradycyjna zabudowa gipsowo-kartonowa nie będzie dobrym rozwiązaniem.
Zabudowa wanny z płyt gipsowo-kartonowych
Zabudowa z płyt gipsowo-kartonowych jest najczęściej spotykanym rozwiązaniem, głównie ze względu na stosunkowo niski koszt. Należy jednak pamiętać, że łazienka narażona jest na częste działanie wilgoci. Z tego względu nie wolno stosować tutaj zwykłych (białych) płyt gipsowo-kartonowych. Należy zakupić płyty impregnowane o zwiększonej odporności na wilgoć, czyli popularnie określane jako „płyty zielone” (GKBI).
Nie jest to jednak materiał całkowicie wodoodporny, dlatego i tak konieczna będzie odpowiednia izolacja przeciwwilgociowa. Najlepiej wykonać ją nanosząc na płyty folię w płynie lub specjalne masy uszczelniające.
Obudowa płytkami ceramicznymi wymaga, aby podłoże pod nimi było sztywne i możliwie mało odkształcalne. Z tego względu zaleca się wszelkie obudowy pod ceramikę czy gres wykonywać zawsze z dwóch warstw płyt gipsowo-kartonowych. Płyty mocuje się do tradycyjnych stelaży, przy czym pod płytki warto nieco zagęścić pionowe słupki (rozstaw 30-40cm), co dodatkowo zwiększy sztywność całej konstrukcji. Stelaż wykonamy typowymi profilami CW i UW lub UD i CD w zależności od konstrukcji wanny. Jeśli zabudowę wykonany tylko z jednej warstwy płyt g-k, w krótkim czasie może dojść do odpadania płytek, na skutek drgań i niewielkich odkształceń konstrukcji, które doprowadzą do odspojenia warstwy tektury od rdzenia gipsowego.
Tak wykonana konstrukcja, z dwóch warstw zielonych płyt gipsowo-kartonowych zabezpieczonych izolacją przeciwwilgociową, jest w stanie przenieść ciężar płytek ok. 15kg/m2. Jest to wystarczająca nośność dla typowych płytek ceramicznych oraz dla mozaiki. Przy dużych i ciężkich płytkach z ceramiki, gresu czy kamienia należy dokładnie sprawdzić ich ciężar w przeliczeniu na 1m2 konstrukcji, aby uniknąć ryzyka odkształceń i zniszczenia zabudowy. Zbyt duży ciężar na płycie gipsowej doprowadzi do odklejenia się okładziny kartonowej, a tym samym odpadania płytek.
Zabudowa wanny z płyt cementowych
Największym mankamentem płyt gipsowo-kartonowych jest ich mała odporność na wilgoć. Dotyczy to, choć z umiarkowanym stopniu, również tzw. płyt impregnowanych (zielonych). Ciekawą alternatywą są płyty z rdzeniem cementowym, pokrytym warstwą siatki z włókna szklanego.
Płyty cementowe są praktycznie całkowicie wodoodporne, a pokrycie siatką z włókien szklanych zwiększy przyczepność zaprawy klejowej. Obróbka płyt cementowych nie wymaga specjalistycznych narzędzi i wykonuje się ją analogicznie jak przy tradycyjnych płytach gipsowo-kartonowych.
Podobnie jak płyty gipsowe, panele z płyt cementowych mocuje się bezpośrednio do stelaża z profili stalowych lub aluminiowych. Zaletą jest tutaj fakt, że płyty te są znacznie sztywniejsze niż płyty gipsowe, w związku z czym nie ma konieczności zabudowy dwóch warstw płyt.
Płyty cementowe charakteryzuje również wyższa odporność na pleśń i zagrzybienie niż płyt gipsowo-kartonowych, nawet odpowiednio zaimpregnowanych.
Zabudowa z płyt z rdzeniem cementowym doskonale sprawdzi się pod ciężkie okładziny z dużych płytek, o ciężarze nawet do 40kg/m2.
Zabudowa wanny z płyt budowlanych (z rdzeniem XPS)
Płyty budowlane to ciekawa alternatywa dla płyt g-k i płyt cementowych. Zbudowane są z rdzenia wykonanego z twardego poliestru ekstrudowanego (XPS), a z zewnątrz wykończone zaprawą cementową modyfikowaną odpowiednio dobranymi mieszankami żywic i innych dodatków. Większość płyt budowlanych posiada również zatopioną siatkę, która dodatkowo wzmacnia całą konstrukcję płyty.
Producenci oferują zazwyczaj zarówno płyty proste jak i specjalne płyty do wykonania zabudowy łukowej. Dostępne są często również gotowe płyty narożnikowe proste lub półokrągłe, co znacząco przyspiesza cały proces wykonania zabudowy.
Płyty budowlane z poliestru ekstrudowanego produkowane są zazwyczaj o grubościach do 8cm, co umożliwia dobór płyty w zależności od przewidywanego obciążenia okładziną ceramiczną lub gresową (im cięższe płytki tym grubsza i sztywniejsza powinna być płyta).
Zaletą płyt poliestrowych jest fakt, że są to elementy samonośne, w związku z czym nie ma konieczności mocowania ich do wcześniej wykonanego stelaża. Mogą one być przyklejane bezpośrednio do posadzki betonowej i wanny.
Rozwiązanie to sprawdza się jednak przy mniejszych i niskich zabudowach. Jeśli planujemy obudowanie większej wanny, narażonej na silne uderzenia czy obciążenie, warto mimo wszystko wykonać stelaż, który uniemożliwi przemieszczanie się płyt w przypadku ścięcia warstwy kleju na styku posadzki i płyty. Nie ma jednak potrzeby wykonywania tak mocnego stelażu jak przy płytach gipsowo-kartonowych i cementowych. Rozstaw słupków pionowych warto zatem dopasować tak, aby możliwie łatwe było przymocowanie do nich płyt budowlanych.
Wielu producentów płyt budowlanych zapewnia, że są to materiały całkowicie wodoodporne i podobnie jak płyty cementowe, nie wymagające dodatkowej izolacji przeciwwilgociowej. W praktyce jednak zaleca się mimo wszystko chociażby jednokrotne pokrycie warstwy płyty budowlanej folią w płynie, przed przyklejaniem płytek czy mozaiki.
Zabudowa wanny - jaką technologię wybrać?
Niewątpliwie najtańszym rozwiązaniem jest zastosowanie tradycyjnego stelażu z profili i wykonanie zabudowy z dwóch warstw płyt gipsowo-kartonowych (obowiązkowo płyty impregnowane GKBI). Technologia ta jest jednak dość pracochłonna. Dodatkowe problemy stwarza estetyczne wyprofilowanie płytami łuków. Dostępne są co prawda na rynku specjalne płyty łukowe, jednakże ich koszt dla tak małego zakresu prac jest dość wysoki (duże odpady z całej płyty, których możemy już nie wykorzystać). Płyty g-k obowiązkowo należy zabezpieczać izolacją przeciwwilgociową, najlepiej nanoszoną w dwóch warstwach. Jednocześnie płyty g-k mają dość małą wytrzymałość w przypadku okładziny z dużych i ciężkich płytek gresowych. Dla standardowej ceramiki czy mozaiki nie stwarza to problemu.
Alternatywą mogą być znacznie sztywniejsze i całkowicie wodoodporne płyty z rdzeniem cementowym. Wytrzymują one znacznie większe ciężary, nawet do 40kg/m2, co umożliwia wykonanie okładzin z praktycznie każdego rodzaju płytek ceramicznych, gresowych a nawet kamiennych. Jest to rozwiązanie nieco droższe od standardowych płyt g-k (które montujemy zawsze w dwóch warstwach). Warto jednak rozważyć tę technologię w przypadku ciężkich płytek oraz w sytuacji braku dobrej wentylacji pomieszczenia, co przyczyni się do długotrwałego zawilgocenia ścian i wszystkich zabudów.
Ciekawą alternatywą są również płyty budowlane z rdzeniem z polistyrenu ekstrudowanego (XPS), które znacznie ułatwią pracę przy wykonywaniu zabudów o powierzchniach łukowych. Przy małych zabudowach nie wymagają one stelaża, co zmniejsza koszty oraz istotnie skraca czas prac wykończeniowych. Wytrzymałość płyt budowlanych na obciążenie jest nico większa niż płyt gipsowo-kartonowych, jednakże przy bardzo ciężkich okładzinach kamiennych lepszym rozwiązaniem będą płyty z rdzeniem cementowym. Mimo braku stelaża często niestety jest to rozwiązanie najdroższe. Warte jednak rozważenia, gdy musimy zabudować wannę o krawędziach łukowych, a nie mamy doświadczenia w profilowaniu płyt gipsowo-kartonowych i cementowych.Alternatywą dla stosowania różnego rodzaju płyt może być obudowa wykonana z bloczków betonu komórkowego. W tym celu stosuje się bloczki grubości ok. 6cm, które bez problemu można docinać i szlifować, dzięki czemu uzyskamy precyzyjnie wykonane krawędzie, zaokrąglenia itp. Bloczki muruje się na zaprawę klejową, a następnie wykańcza np. płytkami ceramicznymi.
Niezależnie od rodzaju konstrukcji pod okładziny z płytek, zawsze należy pamiętać, aby na tego typu konstrukcjach obowiązkowo stosować elastyczne zaprawy klejowe. Użycie najtańszych, standardowych klejów skutkować będzie odpadaniem płytek. Wynika to z faktu, że każda z w/w konstrukcji w mniejszym lub większym stopniu pracuje, a odkształcenia bezpośrednio przekazywane są na klej i płytki. Dobrym rozwiązaniem jest wmontowanie - bezpośrednio na płytach czy bloczkach - siatki elastycznej (przykleja się ją na zaprawę klejową). Stanowić to będzie dodatkowe zabezpieczenie i wzmocnienie związania płytek z konstrukcją zabudowy wanny.
Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl
