Nowe wymagania energetyczne dla budynków - co dyrektywa EPBD zmieni dla właścicieli domów?

Stan prawny: 30 sierpnia 2026 r.

Wokół dyrektywy budynkowej EPBD powstało wiele uproszczeń. Można spotkać się z twierdzeniami o obowiązkowych remontach wszystkich domów, zakazie sprzedaży nieruchomości o słabej charakterystyce energetycznej czy nakazie likwidacji kotłów gazowych w konkretnym dniu. Takiego prostego mechanizmu dyrektywa nie wprowadza. Szczególnie w przypadku budynków mieszkalnych cele dotyczą przede wszystkim poprawy parametrów całego krajowego zasobu budynków, a sposób ich osiągnięcia musi zostać określony przez poszczególne państwa.

Sytuację komplikuje fakt, że ogólny termin wdrożenia nowej EPBD do prawa krajowego upłynął 29 maja 2026 r., a transpozycja nadal nie jest zakończona. 15 lipca 2026 r. Komisja Europejska poinformowała o wszczęciu postępowań przeciwko wszystkim 27 państwom UE w związku z niepełnym wdrożeniem dyrektywy. Również polskie Ministerstwo Rozwoju i Technologii nadal wskazuje część rozwiązań, między innymi dotyczących nowych świadectw charakterystyki energetycznej, jako będące w trakcie prac legislacyjnych.

Dlatego analizując, co EPBD w Polsce oznacza dla właściciela domu, trzeba bardzo wyraźnie rozdzielić trzy kwestie: to, co wynika z samej dyrektywy UE, terminy, w których Polska ma osiągnąć określone cele, oraz przepisy, które rzeczywiście już dziś obowiązują właściciela domu na podstawie polskiego prawa.

Czym jest znowelizowana dyrektywa EPBD?

EPBD to skrót od Energy Performance of Buildings Directive, czyli dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Obecna wersja to dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z 24 kwietnia 2024 r.

Nie jest to zupełnie nowa regulacja. Unijne przepisy dotyczące charakterystyki energetycznej budynków obowiązują od ponad dwóch dekad. Nowa EPBD jest kolejnym, znacznie bardziej rozbudowanym etapem tego systemu.

Dyrektywa weszła w życie 28 maja 2024 r., a większość jej przepisów państwa członkowskie miały wdrożyć do 29 maja 2026 r. Wyjątkiem był między innymi art. 17 ust. 15 dotyczący finansowego wspierania samodzielnych kotłów na paliwa kopalne – w tym przypadku termin określono na 1 stycznia 2025 r.

Główny cel jest zapisany już w art. 1 dyrektywy: poprawa charakterystyki energetycznej budynków i ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, tak aby do 2050 r. europejski zasób budowlany stał się zasobem zeroemisyjnym. Regulacje dotyczą między innymi nowych budynków, istniejących budynków poddawanych renowacji, świadectw energetycznych, energii słonecznej, źródeł ogrzewania, systemów technicznych i programów finansowania.

Dyrektywa unijna to nie to samo co polskie Warunki Techniczne

To kluczowe przy interpretacji nowych przepisów.

EPBD jest przede wszystkim skierowana do państw członkowskich. To Polska ma przyjąć przepisy pozwalające osiągnąć wskazane w niej cele. Sama dyrektywa nie powinna być więc czytana w taki sposób, jakby każdy zapis był od razu odpowiednikiem polskiego przepisu techniczno-budowlanego określającego, jakie okno, ścianę czy instalację musi zastosować inwestor w konkretnym domu.

Potwierdza to również aktualna sytuacja legislacyjna. Mimo upływu 29 maja 2026 r. polskie przepisy nadal wymagają zmian. MRiT informuje wprost, że obecne Warunki Techniczne będą podlegały przeglądowi i korektom, natomiast w przypadku systemu świadectw energetycznych nadal procedowany jest projekt nowej metodologii.

Dla osoby budującej lub remontującej dom oznacza to, że przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnej należy zawsze sprawdzić aktualne polskie przepisy obowiązujące w dniu składania projektu, zgłoszenia lub wykonywania określonych robót, a nie opierać się wyłącznie na dacie zapisanej w EPBD.

Jakie wymagania energetyczne domu obowiązują już dziś w Polsce?

Nowe wymagania energetyczne budynków nie zaczęły się wraz z EPBD 2024. Polska od wielu lat posiada przepisy dotyczące zapotrzebowania na energię i izolacyjności cieplnej.

Obowiązujące Warunki Techniczne wymagają, aby budynek oraz jego instalacje spełniały określone wymagania dotyczące między innymi nieodnawialnej energii pierwotnej oraz izolacyjności cieplnej przegród. Dla domu jednorodzinnego obecne przepisy przewidują cząstkową maksymalną wartość wskaźnika EPH+W równą 70 kWh/(m²·rok) dla ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody. Jeżeli budynek posiada chłodzenie, do maksymalnego EP dochodzi również odpowiednia wartość związana z chłodzeniem.

W praktyce projekt nowego domu już teraz musi więc uwzględniać izolacyjność ścian, dachu, podłogi, okien, sposób wentylacji, źródło ogrzewania oraz wykorzystanie energii odnawialnej w takim zakresie, aby wynik obliczeń spełniał wymagania krajowe.

EPBD będzie oznaczała kolejne zaostrzenie tego standardu, ale dopiero polskie przepisy określą szczegółowe parametry, według których projektant będzie oceniał przyszły dom zeroemisyjny.

Domy zeroemisyjne od 2030 roku - co to właściwie oznacza?

Jedna z najważniejszych zmian dotyczy nowych budynków.

Zgodnie z art. 7 EPBD państwa członkowskie mają zapewnić, że:

od 1 stycznia 2028 r. zeroemisyjne będą nowe budynki należące do podmiotów publicznych, natomiast od 1 stycznia 2030 r. wszystkie nowe budynki mają spełniać standard budynku zeroemisyjnego.

Dla inwestora planującego budowę domu jednorodzinnego po 2030 r. będzie to znacznie istotniejsza zmiana niż przepisy odnoszące się do istniejących domów.

Budynek zeroemisyjny według EPBD to budynek o bardzo wysokiej charakterystyce energetycznej, potrzebujący zerowej albo bardzo małej ilości energii, niewytwarzający na miejscu emisji CO2 pochodzącej ze spalania paliw kopalnych oraz powodujący zerowe albo bardzo małe operacyjne emisje gazów cieplarnianych.

Co istotne, dyrektywa nie ustala jednej identycznej wartości zapotrzebowania na energię dla domu w Polsce, Hiszpanii czy Finlandii. Konkretne progi będą ustalane na poziomie krajowym. Dyrektywa wymaga jednak, aby maksymalny próg zapotrzebowania na energię dla budynku zeroemisyjnego był co najmniej o 10 proc. niższy od krajowego progu całkowitego zużycia energii pierwotnej obowiązującego dla budynków o niemal zerowym zużyciu energii 28 maja 2024 r.

Czy po 2030 roku będzie można wybudować dom z kotłem gazowym?

W przypadku nowych budynków sytuacja będzie inna niż w istniejących domach.

Standard zeroemisyjny wymaga braku emisji dwutlenku węgla na miejscu pochodzącej z paliw kopalnych. Tradycyjny kocioł spalający gaz ziemny powoduje właśnie taką emisję. Oznacza to, że przy standardzie nowych budynków obowiązującym od 2030 r. możliwość projektowania domu ogrzewanego samodzielnym kotłem na paliwo kopalne będzie w praktyce bardzo silnie ograniczona przez samą definicję budynku zeroemisyjnego. Ostateczne wymagania techniczne musi jednak określić polski ustawodawca.

Nie należy przenosić tego wniosku automatycznie na istniejące domy. EPBD nie zawiera przepisu mówiącego, że przykładowo 1 stycznia 2030 albo 1 stycznia 2040 r. właściciel każdego istniejącego domu ogrzewanego gazem musi wyłączyć sprawny kocioł i zamontować pompę ciepła.

Czy EPBD zakazuje pieców i kotłów na paliwa kopalne?

To jeden z tematów, przy których pojawia się najwięcej nieprecyzyjnych informacji.

Najbardziej konkretny obowiązujący już mechanizm dotyczy finansowania, a nie zakazu użytkowania urządzeń. Art. 17 ust. 15 EPBD stanowi, że od 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie nie powinny udzielać zachęt finansowych na instalowanie samodzielnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi, z określonymi wyjątkami dotyczącymi wcześniej zatwierdzonych programów finansowanych z funduszy UE.

Polskie Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyraźnie podkreśla, że urządzenia takie mogą być stosowane, natomiast ich zakup i montaż zasadniczo nie powinny być finansowane przez państwo. Możliwe pozostają określone wyjątki, między innymi dotyczące systemów hybrydowych ze znaczącym udziałem OZE oraz wcześniej ustanowionych programów unijnych.

Zmiany są już widoczne między innymi w uldze termomodernizacyjnej. Aktualny katalog wydatków kwalifikowanych obejmuje między innymi pompy ciepła, fotowoltaikę, magazyny energii, rekuperację czy kolektory słoneczne, podczas gdy zakup nowych kotłów gazowych i olejowych nie znajduje się w katalogu obowiązującym dla nowych wydatków na takich zasadach jak jeszcze w rozliczeniu za 2024 r.

A co z głośną datą 2040 roku?

Rok 2040 również bywa przedstawiany zbyt kategorycznie.

EPBD zobowiązuje państwa do prowadzenia polityki dekarbonizacji ogrzewania. W art. 13 wskazano, że państwa powinny dążyć do zastępowania samodzielnych kotłów wykorzystujących paliwa kopalne zgodnie z krajowymi planami ich wycofywania. Wśród działań uwzględnianych w krajowych planach renowacji znalazło się odchodzenie od paliw kopalnych w ogrzewaniu i chłodzeniu z perspektywą pełnego wycofania kotłów na paliwa kopalne do 2040 r.

Nie jest to jednak zapis brzmiący: „od 1 stycznia 2040 r. eksploatacja kotła gazowego w domu jednorodzinnym jest zakazana”.

Szczegółowy sposób realizacji tego kierunku – w tym ewentualne terminy dotyczące montażu nowych urządzeń, wymiany istniejących instalacji, wyjątki czy rozwiązania przejściowe – musi wynikać z prawa krajowego. Dlatego właściciel domu posiadający obecnie sprawny kocioł gazowy nie powinien traktować samej EPBD jako nakazu jego natychmiastowej wymiany.

Czy właściciele starych domów będą musieli przeprowadzić termomodernizację?

EPBD rzeczywiście zakłada bardzo dużą skalę renowacji istniejących budynków. Mechanizm zastosowany wobec budynków mieszkalnych jest jednak inny niż często przedstawia się go w medialnych skrótach.

Dla zasobu mieszkaniowego dyrektywa przewiduje przede wszystkim krajową trajektorię zmniejszania średniego zużycia energii pierwotnej, a nie unijny nakaz, aby każdy pojedynczy dom jednorodzinny osiągnął określoną klasę w konkretnym roku.

Średnie zużycie energii pierwotnej całego krajowego zasobu budynków mieszkalnych ma spaść względem 2020 r. co najmniej o 16 proc. do 2030 r. oraz o 20–22 proc. do 2035 r. Co najmniej 55 proc. wymaganej poprawy ma wynikać z renowacji 43 proc. budynków mieszkalnych o najgorszej charakterystyce energetycznej.

To niezwykle istotne rozróżnienie. Nie oznacza ono, że właściciel każdego domu znajdującego się wśród 43 proc. najsłabszych energetycznie budynków automatycznie otrzymuje z dyrektywy obowiązek wykonania remontu przed 2030 r.

Polska musi natomiast stworzyć system działań, który pozwoli osiągnąć cel dla całego zasobu. Mogą to być programy dotacyjne, ulgi, preferencyjne finansowanie, wymagania pojawiające się przy gruntownych remontach lub inne rozwiązania przewidziane w krajowym planie renowacji.

Najstarsze i najmniej efektywne domy będą miały największe znaczenie

Choć nie ma prostego unijnego nakazu „klasa G musi zostać wyremontowana do roku X”, kierunek zmian jest wyraźny.

EPBD wymaga, aby znacząca część redukcji zużycia energii została osiągnięta właśnie dzięki poprawie parametrów budynków o najgorszej charakterystyce energetycznej. Oznacza to, że w kolejnych latach programy takie jak Czyste Powietrze, ulga termomodernizacyjna czy przyszłe mechanizmy finansowania mogą jeszcze silniej koncentrować się na domach wymagających największej poprawy.

Dyrektywa wymaga jednocześnie zwracania szczególnej uwagi na gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej oraz osoby dotknięte ubóstwem energetycznym. Państwa mają zapewniać wsparcie finansowe i techniczne, a nie opierać transformacji wyłącznie na nakładaniu nowych kosztów na właścicieli.

Renowacja domu a wymagania energetyczne

Inaczej należy traktować sytuację, gdy właściciel sam rozpoczyna znaczącą modernizację budynku.

EPBD wymaga, aby podczas ważniejszej renowacji poprawiano charakterystykę energetyczną budynku albo jego remontowanej części do poziomu krajowych wymagań minimalnych, o ile jest to wykonalne technicznie, funkcjonalnie i ekonomicznie. Podobne zasady dotyczą elementów przegród zewnętrznych, które są wymieniane lub modernizowane.

Nie oznacza to, że przy każdym malowaniu elewacji trzeba ocieplić cały dom. Znaczenie mają zakres prac, rodzaj przebudowy oraz przepisy techniczno-budowlane obowiązujące dla konkretnej inwestycji.

MRiT zwraca uwagę, że już obecnie przy ważniejszych renowacjach stosowane są odpowiednie wymagania techniczno-budowlane, a inwestor może korzystać między innymi z ulgi termomodernizacyjnej i programu Czyste Powietrze.

Dla właściciela planującego kompleksową termomodernizację praktyczne podejście powinno więc polegać przede wszystkim na ociepleniu przegród, poprawie stolarki, ograniczeniu strat wentylacyjnych, odpowiednim dobraniu źródła ciepła i dopiero następnie instalacji OZE. Sama wymiana źródła ogrzewania bez ograniczenia dużych strat ciepła może być rozwiązaniem znacznie mniej efektywnym ekonomicznie.

Paszport renowacji - czy będzie obowiązkowy?

Nowym rozwiązaniem przewidzianym przez EPBD jest paszport renowacji.

Ma to być dokument przygotowany dla konkretnego budynku, pokazujący sposób przeprowadzenia głębokiej termomodernizacji etapami. Właściciel mógłby przykładowo otrzymać plan wskazujący kolejność ocieplenia dachu i ścian, wymiany okien, modernizacji wentylacji, źródła ogrzewania oraz montażu OZE.

Dyrektywa wymaga utworzenia systemu paszportów renowacji, ale przewiduje zasadniczo dobrowolne korzystanie z niego przez właścicieli, chyba że państwo członkowskie zdecyduje się wprowadzić obowiązkowość w określonym zakresie. Również MRiT opisuje planowany polski system jako dobrowolny.

Nie należy więc utożsamiać paszportu renowacji z nakazem przeprowadzenia wszystkich wskazanych w nim prac.

Świadectwo charakterystyki energetycznej - co obowiązuje właściciela domu już teraz?

System świadectw charakterystyki energetycznej istnieje w Polsce od wielu lat i nie jest nowym obowiązkiem wprowadzonym dopiero przez EPBD 2024.

Obecnie właściciel istniejącego domu wykorzystywanego wyłącznie na własne potrzeby nie musi sporządzać świadectwa tylko dlatego, że jest właścicielem nieruchomości. Dokument jest potrzebny przede wszystkim przy sprzedaży lub wynajmie. Od 28 kwietnia 2023 r. inwestor musi również dołączyć świadectwo do zawiadomienia o zakończeniu budowy albo wniosku o pozwolenie na użytkowanie, z przewidzianym w ustawie wyjątkiem dotyczącym określonych domów do 70 m² budowanych na własne potrzeby mieszkaniowe.

Świadectwo jest obecnie ważne przez 10 lat. Może jednak stracić ważność wcześniej, jeżeli przeprowadzone zostaną roboty budowlano-instalacyjne zmieniające charakterystykę energetyczną, na przykład docieplenie domu, wymiana okien czy zmiana źródła ciepła.

Klasy energetyczne od A do G - co zmieni EPBD?

Tu nastąpi istotna zmiana systemowa.

EPBD przewiduje, że świadectwo charakterystyki energetycznej powinno określać klasę budynku na zamkniętej skali od A do G. Klasa A ma odpowiadać budynkom zeroemisyjnym, natomiast G – budynkom należącym do grupy o najgorszej charakterystyce energetycznej. Dyrektywa pozwala również państwom wprowadzić klasę A+ dla budynków przekraczających standard zeroemisyjny.

Nie należy jednak na podstawie tej skali przyjmować dziś konkretnych polskich wartości granicznych klas jako obowiązującego prawa.

MRiT informuje, że polskie przepisy dotyczące świadectw muszą zostać zmienione i że projekt nowego rozporządzenia w sprawie metodologii określania charakterystyki energetycznej oraz świadectw jest nadal procedowany. Oznacza to, że przy publikowaniu informacji o „polskiej klasie energetycznej domu A, B czy G” trzeba sprawdzać aktualny etap legislacyjny i nie przedstawiać wcześniejszych projektowanych progów jako obowiązujących.

Czy dom o słabej klasie energetycznej będzie można sprzedać?

Takie ograniczenie nie wynika z EPBD.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii jednoznacznie wskazuje, że nowa dyrektywa nie zawiera regulacji uzależniających możliwość sprzedaży albo wynajmu budynku od jego efektywności energetycznej. Świadectwo ma przede wszystkim dostarczyć kupującemu lub najemcy informacji o charakterystyce energetycznej nieruchomości.

Można oczywiście oczekiwać, że wraz ze wzrostem znaczenia kosztów ogrzewania i wprowadzeniem czytelnych klas energetycznych parametr ten będzie coraz silniej wpływał na wartość rynkową nieruchomości. Jest to jednak mechanizm rynkowy, a nie ustanowiony przez EPBD zakaz sprzedaży starszych domów.

Fotowoltaika a EPBD - czy będzie obowiązkowa na każdym domu?

Także tutaj potrzebne jest doprecyzowanie.

Dyrektywa wymaga przede wszystkim, aby nowe budynki były projektowane w sposób optymalizujący możliwość wykorzystania energii słonecznej. Następnie państwa członkowskie mają zapewnić montaż odpowiednich instalacji słonecznych – ale pod warunkiem, że jest to technicznie odpowiednie oraz ekonomicznie i funkcjonalnie wykonalne.

W przypadku nowych budynków mieszkalnych termin wskazany w dyrektywie to 31 grudnia 2029 r. Państwa członkowskie mają jednak określić krajowe zasady praktycznego stosowania tego obowiązku oraz możliwe wyjątki.

Co szczególnie ważne, dyrektywa mówi o instalacjach wykorzystujących energię słoneczną, a nie po prostu o obowiązku założenia identycznej instalacji fotowoltaicznej na każdym domu.

Dlatego hasło „od 2030 r. każdy nowy dom musi mieć fotowoltaikę” jest zbyt dużym uproszczeniem. Kierunek jest rzeczywiście taki, aby energia słoneczna była standardowo wykorzystywana w nowych domach, ale dokładny zakres wymagań będzie wynikał z polskich przepisów, z uwzględnieniem wykonalności technicznej, ekonomicznej i funkcjonalnej.

EPBD nie ustanawia natomiast analogicznego powszechnego terminu, w którym każdy właściciel istniejącego domu jednorodzinnego miałby obowiązkowo zamontować panele PV.

EPBD wpłynie również na sposób projektowania nowych domów

Zmiany nie ograniczą się do grubości styropianu czy rodzaju ogrzewania.

Dla wszystkich nowych budynków od 2030 r. ma być obliczany i ujawniany w świadectwie również współczynnik wpływu budynku na globalne ocieplenie w całym cyklu życia – tzw. life-cycle GWP. Dla nowych budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m² obowiązek pojawi się zgodnie z dyrektywą już od 2028 r.

W dłuższej perspektywie większego znaczenia mogą więc nabierać nie tylko koszty ogrzewania domu, lecz także wpływ środowiskowy materiałów i procesu budowlanego.

Dla osoby budującej przeciętny dom jednorodzinny będzie to przede wszystkim zadanie projektanta i osób sporządzających charakterystykę energetyczną, ale może mieć wpływ na dobór konstrukcji oraz materiałów.

Co EPBD oznacza dla osoby, która już posiada dom?

Jeżeli dom jest istniejący, wykorzystywany na własne potrzeby i właściciel nie planuje obecnie większych robót, EPBD nie oznacza konieczności natychmiastowego remontu.

Nie ma też unijnego przepisu, który w 2026 r. nakazywałby właścicielowi zwykłego domu jednorodzinnego zamontowanie pompy ciepła, fotowoltaiki albo wykonanie ocieplenia ze względu na sam fakt wejścia w życie nowej dyrektywy.

Znaczenie EPBD będzie pojawiało się stopniowo. Właściciel może zetknąć się z nowymi zasadami przy ubieganiu się o dotację, wykonywaniu większej termomodernizacji, wymianie źródła ogrzewania, sporządzaniu świadectwa energetycznego czy – w przyszłości – korzystaniu z paszportu renowacji.

Największa presja finansowa i programowa będzie prawdopodobnie kierowana na domy o najgorszej efektywności energetycznej, ponieważ właśnie ich renowacja ma zapewnić znaczną część oszczędności wymaganych przez dyrektywę.

Co EPBD oznacza dla osoby budującej nowy dom?

Tutaj konsekwencje są znacznie bardziej konkretne.

Osoba planująca budowę w najbliższych kilku latach powinna brać pod uwagę, że standard energetyczny nowych budynków będzie dalej zaostrzany. Od 2030 r. nowe domy mają już odpowiadać definicji budynku zeroemisyjnego.

W praktyce warto więc już dziś zastanowić się nad rozwiązaniami ograniczającymi ryzyko kosztownej modernizacji kilka lat po wybudowaniu domu. Dotyczy to bardzo dobrej izolacji przegród, ograniczenia mostków cieplnych, szczelności budynku, wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła, niskotemperaturowych instalacji grzewczych, możliwości zastosowania pompy ciepła, przygotowania dachu i instalacji elektrycznej pod fotowoltaikę oraz ewentualnego magazynu energii.

Nie oznacza to, że wszystkie te rozwiązania są już dziś obligatoryjne. Z punktu widzenia domu budowanego na kilkadziesiąt lat warto jednak projektować go z uwzględnieniem kierunku, w którym idą przepisy.

Co z osobą planującą termomodernizację?

W przypadku starszego domu EPBD może działać przede wszystkim poprzez system zachęt i finansowania.

Jeżeli budynek ma duże zapotrzebowanie na energię, zwykle najbardziej racjonalne jest potraktowanie modernizacji jako całego procesu: najpierw określenie strat energii, następnie poprawa przegród i stolarki, później dostosowanie systemu ogrzewania do mniejszego zapotrzebowania na ciepło, a w dalszej kolejności wykorzystanie OZE.

Takie podejście jest zgodne z kierunkiem EPBD, która promuje głęboką i etapową renowację oraz przewiduje wyższy poziom wsparcia dla inwestycji przynoszących duże oszczędności energii. Dyrektywa wskazuje, że gdy osiągnięcie standardu zeroemisyjnego nie jest technicznie lub ekonomicznie wykonalne, renowacja prowadząca do zmniejszenia zużycia energii pierwotnej o co najmniej 60 proc. może być traktowana jako głęboka renowacja dla potrzeb określonych instrumentów wsparcia.

Najważniejsze terminy EPBD z punktu widzenia właściciela domu

W praktyce warto zapamiętać kilka dat. 28 maja 2024 r. nowa EPBD weszła w życie. 1 stycznia 2025 r. zaczął obowiązywać unijny wymóg dotyczący niewspierania ze środków publicznych instalowania samodzielnych kotłów na paliwa kopalne. 29 maja 2026 r. upłynął zasadniczy termin transpozycji dyrektywy. Do 2030 r. średnie zużycie energii pierwotnej w krajowym zasobie budynków mieszkalnych ma spaść o co najmniej 16 proc. względem 2020 r., a od 1 stycznia 2030 r. wszystkie nowe budynki mają być zeroemisyjne. Do końca 2029 r. państwa mają również zapewnić stosowanie odpowiednich instalacji wykorzystujących energię słoneczną w nowych budynkach mieszkalnych, tam gdzie będzie to technicznie, ekonomicznie i funkcjonalnie wykonalne. Do 2035 r. redukcja średniego zużycia energii w zasobie mieszkaniowym ma osiągnąć 20–22 proc.

Rok 2040 należy natomiast traktować jako istotny kierunek polityki odchodzenia od kotłów wykorzystujących paliwa kopalne, który ma być uwzględniany w krajowym planowaniu, a nie jako zapisany w EPBD automatyczny termin wyłączenia każdego kotła gazowego znajdującego się w polskim domu.

Docelowo w 2050 r. zasób budynków w UE ma być zasobem zeroemisyjnym.

EPBD Polska - co jest już prawem, a na co jeszcze czekamy?

Na 30 sierpnia 2026 r. najważniejsze jest właśnie to rozróżnienie.

Już obowiązują polskie wymagania dotyczące charakterystyki energetycznej nowych budynków, izolacyjności cieplnej oraz świadectw energetycznych. Obowiązują również zmienione zasady publicznego wspierania samodzielnych kotłów wykorzystujących paliwa kopalne.

Nie zakończył się natomiast cały proces dostosowania polskiego prawa do znowelizowanej EPBD. MRiT nadal wskazuje konieczność korekt Warunków Technicznych, zmian systemu świadectw, wdrożenia klas charakterystyki energetycznej, krajowego planu renowacji, paszportów renowacji i szeregu pozostałych rozwiązań.

Potwierdzeniem szerszego problemu z implementacją jest decyzja Komisji Europejskiej z 15 lipca 2026 r. o wszczęciu postępowań wobec wszystkich państw członkowskich za brak pełnej transpozycji.

Dlatego szczególnie przy planowaniu inwestycji na lata 2027–2030 trzeba śledzić polskie nowelizacje, a projektów ustaw czy rozporządzeń nie traktować jako obowiązujących przepisów przed ich przyjęciem i wejściem w życie.

Czy właściciel domu powinien już przygotowywać się do EPBD?

Właściciel istniejącego, sprawnego technicznie domu nie musi wykonywać nerwowych inwestycji tylko dlatego, że obowiązuje nowa dyrektywa energetyczna dotycząca budynków. Znacznie rozsądniej ocenić rzeczywiste zużycie energii i wykonywać modernizację wtedy, gdy jest technicznie oraz ekonomicznie uzasadniona.

Inaczej wygląda sytuacja osoby budującej nowy dom. Jeżeli budynek ma być oddawany do użytkowania pod koniec obecnej dekady albo po 2030 r., warto uwzględnić przyszły standard zeroemisyjny już na etapie projektu.

Natomiast osoba planująca termomodernizację powinna w pierwszej kolejności zwracać uwagę na programy wsparcia i aktualne wymagania krajowe. Kierunek polityki jest jednoznaczny: większe wsparcie będzie trafiało do inwestycji rzeczywiście zmniejszających zapotrzebowanie budynku na energię, natomiast publiczne finansowanie samodzielnych urządzeń wykorzystujących paliwa kopalne jest stopniowo eliminowane.

Najważniejszy wniosek jest więc prosty: EPBD oznacza dużą transformację budownictwa, ale nie wprowadza jednego natychmiastowego nakazu remontu wszystkich polskich domów. Największe zmiany dotyczą standardu nowych budynków po 2030 r., sposobu finansowania modernizacji oraz stopniowego zwiększania tempa renowacji istniejącego zasobu.

Źródła i podstawa prawna

Podstawowym aktem jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1275 z 24 kwietnia 2024 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (wersja przekształcona). Tekst dyrektywy EPBD w EUR-Lex

Aktualny tekst skonsolidowany dyrektywy, obejmujący między innymi art. 7–13, art. 17 oraz przepisy o świadectwach charakterystyki energetycznej: Skonsolidowany tekst dyrektywy 2024/1275 – EUR-Lex

Komisja Europejska publikuje harmonogram wdrażania EPBD i materiały dotyczące implementacji przez państwa członkowskie. Energy Performance of Buildings Directive – Komisja Europejska

Informacja Komisji Europejskiej z 15 lipca 2026 r. dotycząca niepełnej transpozycji EPBD przez państwa członkowskie: Komisja Europejska – postępowania w sprawie transpozycji EPBD

Oficjalne stanowisko Ministerstwa Rozwoju i Technologii dotyczące wdrażania EPBD w Polsce, budynków zeroemisyjnych, renowacji, fotowoltaiki, paszportów renowacji i świadectw: MRiT – Dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków EPBD

Informacje MRiT dotyczące art. 17 ust. 15 EPBD i finansowania kotłów zasilanych paliwami kopalnymi: MRiT – zasady finansowania kotłów na paliwa kopalne

Obowiązujące zasady dotyczące świadectw energetycznych w Polsce: MRiT – Świadectwa charakterystyki energetycznej

Ustawa z 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków – tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2024 r. poz. 101. Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków – ISAP

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – tekst jednolity Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 z późniejszymi zmianami. Warunki Techniczne – ISAP

Aktualne informacje Ministerstwa Finansów dotyczące wydatków objętych ulgą termomodernizacyjną: Ulga termomodernizacyjna – podatki.gov.pl

Źródło: Zespół redakcyjny portalu zbudujmydom.pl